 |
โ ค ร ง ก า ร " ฟ้ า ใ ส "
บ้ า น ห ลั ง ใ ห ม่ ข อ ง น ก โ ช ค ดี
คู่มือดูแลนก
« กลับไปที่หน้าสารบัญ
เว็บ CookieTalkie มีนโยบายไม่สนับสนุนการเลี้ยงนก รวมถึงไม่สนับสนุนการซื้อ-ขาย และเพาะผสมพันธุ์นกเพื่อการค้า กรุณาอ่าน"จุดมุ่งหมาย"ของเว็บเพื่อความเข้าใจ สำหรับคุณที่มีนกเลี้ยงอยู่แล้ว กรุณาอย่าปล่อยทิ้งนกที่เลี้ยงออกมาในธรรมชาติ แต่ควรดูแลนกของคุณให้ดีที่สุด โดยไม่เพิ่มประชากรนกและไม่ซื้อนกเพิ่ม บทความในคู่มือดูแลนกด้านล่างนี้ ได้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้กับผู้ที่ยังจำเป็นต้องดูแลนกในครอบครอง ผู้ที่รับเลี้ยงนกพิการ และผู้อุปการะนกในกรณีต่างๆ ได้ใช้เพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิตของนกให้ดียิ่งขึ้น
การทำความสะอาดกรง
กรงที่สะอาดเป็นจุดเริ่มต้นของสุขภาพที่ดีของนก นกเลี้ยงที่ต้องใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในกรงนั้น
จะมีโอกาสสัมผัสกับสิ่งสกปรกในกรงได้ง่ายเนื่องจากนกต้องอาศัยอยู่ในพื้นที่จำกัด ดังนั้นไม่ว่าจะเป็นเศษอาหารหรือมูลของนก
ก็จะถูกจำกัดให้ตกอยู่ในบริเวณกรงนั่นเอง และด้วยเหตุนี้กรงที่ไม่สะอาดจึงส่งผ่านเชื้อโรคมายังนกได้อย่างง่ายดาย
ก่อปัญหาสภาวะแวดล้อมที่เลวร้ายและสร้างปัญหาสุขภาพและความเจ็บป่วยให้เกิดกับนก
นกเลี้ยงที่ใช้ชีวิตอยู่ในกรงเลือกวิธีออกกำลังกายให้ตัวเองด้วยการปีนป่ายขึ้นลงทั้งในและนอกกรงเพื่อประโยชน์ต่อสุขภาพ
ดังนั้นนกจึงต้องใช้ปากซึ่งเปรียบเสมือนมือของนกในการคาบ งับเพื่อพยุงตัวไปตามซี่กรงสู่จุดหมายที่ต้องการ
หากซี่กรงสกปรกเชื้อโรคก็จะเข้าไปในปากนกได้อย่างง่ายดาย และนอกจากปากนกที่สามารถรับความสกปรกจากซี่กรงแล้ว
เท้านกที่ต้องใช้ยืนตลอดเวลานั้นมักเหยียบย่ำลงบนสิ่งสกปรกเช่นมูลนก เมื่อนกใช้เท้าในการทำความสะอาดรูจมูกสิ่งสกปรกที่ติดค้างตามเล็บเท้าก็จะเข้าจมูกได้ง่าย
นอกจากนี้นกยังใช้เท้าเกาไปตามหัว หูและบ่อยครั้งนกก็มักใช้ปากในการทำความสะอาดเท้าด้วยเช่นกัน
นกบางชนิดเช่นนกกระตั้ว นกอัฟริกัน เกรย์ ใช้เท้าในการจับอาหารป้อนเข้าปากตัวเอง หากเท้านกสกปรกเชื้อโรคก็จะเข้าปากนกไปพร้อมๆกับอาหาร
ดังที่กล่าวมานี้คงพอจะทำให้เห็นความสำคัญของการทำความสะอาดกรงนก อันเป็นความรับผิดชอบที่ผู้เลี้ยงนกไม่อาจหลีกเลี่ยงได้เลย
การทำความสะอาดประจำวัน
หากต้องการให้นกมีสุขภาพดี การทำความสะอาดกรงนกทุกวันมีความสำคัญอย่างยิ่งและการดูแลทำความสะอาดรายวันที่ดี
จะทำให้ภาระหนักเป็นเบา ก่อนทำความสะอาดกรงนกควรนำนกออกจากกรงทุกครั้ง โดยหาคอนพักให้นกเกาะชั่วคราว
หรือหากมีกรงสำรองควรนำนกเข้ากรงสำรองก่อนเพื่อความปลอดภัยของนก
เริ่มทำความสะอาดด้วยการเก็บถ้วยอาหารทุกใบออกจากกรง เพื่อรอการนำไปล้างทำความสะอาด
หาแปรงจำพวกแปรงทาสีที่ใหม่สะอาดไว้สักอัน เพื่อใช้ปัดฝุ่นและเศษอาหารตามขอบตามมุมกรง
ที่มือไม่สามารถเข้าถึงและทำความสะอาดได้ จากนั้นใช้กระบอกฉีดน้ำใส่น้ำอุ่นฉีดพ่นตามตะแกรงพื้นกรง
หรือส่วนใดของกรงที่มีมูลนกและสิ่งสกปรกติดค้างอยู่ น้ำอุ่นจะทำให้มูลนกและสิ่งสกปรกที่ติดค้างอยู่เหล่านั้นหลุดออกได้ง่ายขึ้น
นอกจากน้ำอุ่นแล้วยังมีผลิตภัณฑ์บางชนิดที่ปลอดภัยต่อนก ซึ่งสามารถใช้ทำความสะอาดคราบมูลนกที่แห้งกรังได้ดี
เมื่อฉีดพ่นน้ำอุ่นหรือน้ำยาทำความสะอาดกรงจนทั่วแล้ว ใช้กระดาษ Peper Towel เช็ดทำความสะอาดตะแกรงพื้นกรงจนสะอาดดี
แล้วใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำอุ่นๆพอหมาด เช็ดให้ทั่วทั้งด้านในและด้านนอกกรงรวมถึงของเล่นนก เก็บรวบกระดาษรองพื้นกรงทิ้ง
เช็ดถาดรองมูลนกแล้วจึงจัดปูกระดาษรองมูลนกแผ่นใหม่
หลังจากทำความสะอาดกรงเสร็จแล้ว ควรใช้เครื่องดูดฝุ่นดูดทำความสะอาดบริเวณพื้นกรงโดยรอบ
แต่สำหรับบ้านที่ใช้พรมปูพื้น การทำความสะอาดอาจมีขั้นตอนที่ยุ่งยากขึ้นสักหน่อย ดังนั้นการใช้ผ้าพลาสติกปูเหนือพรมใต้กรงนก
เพื่อรองรับเศษอาหารจะช่วยลดภาระในการทำความสะอาดพรมได้มาก
ทุกวันควรนำผ้าคลุมกรงนกที่มักจะติดฝุ่นและเศษขนอ่อนไปสบัดแรงๆในที่โปร่งโล่งนอกบ้าน
เพื่อกำจัดฝุ่นและเศษขนนก ผ้าคลุมกรงควรได้รับการนำไปซักบ้างอย่างน้อยทุก 2-4 สัปดาห์
ขึ้นอยู่กับความสกปรก
ถ้วยอาหารทุกใบที่เก็บออกจากกรงควรล้างทำความสะอาดลวกน้ำร้อนผึ่งหรือเช็ดให้แห้ง การมีถ้วยอาหารจำนวนมากพอที่จะสลับใช้อย่างน้อย
2 ชุด จะเพิ่มความสะดวกมากขึ้นเพราะเมื่อชุดหนึ่งนำไปล้างก็ยังมีอีกชุดให้ได้ใช้ ถ้วยอาหาร-น้ำต้องสะอาดเสมอ
การทำความสะอาดรายสัปดาห์
หากกรงนกไม่สกปรกมากนักและผู้เลี้ยงนกมักทำความสะอาดกรงนกรายวันได้ดีอย่างสม่ำเสมอ
การทำความสะอาดรายสัปดาห์มักไม่มีความจำเป็น
การทำความสะอาดรายเดือน
เดือนละครั้งหลังจากทำความสะอาดกรงตามปกติ ควรนำกรงนกมาล้างทำความสะอาดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อโรค
เลือกน้ำยาฆ่าเชื้อโรคที่ปลอดภัยไม่มีสารพิษตกค้างที่อาจเป็นอันตรายกับนกเช่น Grapefruit Seed Extract (GSE)
ที่สามารถฆ่าเชื้อแบคทีเรีย staph, strep, candida, salmonella, e-coli รวมถึง Giardia
หรือควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนเลือกใช้ยาฆ่าเชื้อโรคใดๆ
ในขณะที่ยังคงพบว่ามีหลายแหล่งข้อมูลยังแนะนำให้ใช้น้ำยาฟอกขาว (Bleach) เจือจางในการล้างกรงนกนั้น
ก็ได้มีข้อมูลการศึกษาใหม่ๆเกิดขึ้นเช่นกันโดยสัตวแพทย์หลายท่านได้ให้ความเห็นใหม่ว่าไม่ควรใช้น้ำยาฟอกขาวในการล้างกรงนกอีกต่อไป
เนื่องจากไอระเหยของน้ำยาฟอกขาว มักทำอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจของนก และจะยิ่งเป็นอันตรายมากขึ้น
หากยังมีคราบน้ำยาคงค้างจากการล้างทำความสะอาดที่ไม่ทั่วถึง
น้ำส้มสายชูจึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งเพราะน้ำสมสายชูไม่มีพิษใดๆ ดังนั้นจึงปลอดภัยที่จะนำมาใช้ในการล้างกรงนก
โดยการผสมน้ำสมสายชูในสัดส่วนดังนี้
| ผสมน้ำสมสายชูกับน้ำในสัดส่วน | น้ำส้มสายชู 1/4 ต่อน้ำ 3/4 ส่วน |
| หรือ | น้ำส้มสายชู 1/2 ต่อน้ำ 1/2 ส่วน |
| หรือ | น้ำส้มสายชู 100% |
วิธีใช้
ผสมน้ำส้มสายชูตามที่ต้องการใส่ในขวดสเปรย์แล้วฉีดพ่นให้ทั่วกรงนก ใช้แปรงขัดถูหรือจะใช้ผ้าชุบลงไปในส่วนผสมของน้ำส้มสายชู
แล้วขัดเช็ดให้ทั่วทั้งด้านในและนอก ปล่อยทิ้งไว้ประมาณ 5 นาทีแล้วจึงฉีดล้างด้วยน้ำสะอาดหลายๆครั้ง
จากนั้นใช้ผ้าสะอาดเช็ดกรงแล้วผึ่งแดดจัดจนแห้งดี ยกกรงกลับที่เดิมแล้วจึงจัดถ้วยอาหารและของใช้ทุกชิ้นของนกเข้าที่
ก่อนนำนกกลับเข้ากรง
นอกจากนี้ยังมีผู้เลี้ยงนกอีกหลายท่านที่ให้ความเห็นว่าการล้างกรงนกที่ดีที่สุดคือการล้างด้วยน้ำร้อนจากฝักบัวของเครื่องทำน้ำอุ่น
ขัดถูกรงให้ทั่วเช็ดกรงให้แห้งแล้วผึ่งแดดจัด
ล้างกรงด้วยเครื่อง Steam-Cleaning
เครื่อง Steam-Cleaning ใช้ไอจากความร้อนของน้ำธรรมดาต้มเดือดในการฆ่าเชื้อโรค ทำให้หมดกังวลเรื่องสารเคมีตกค้าง
และหากกรงไม่สกปรกนักก็แทบจะไม่ต้องใช้แปรงขัด แค่พ่นไอน้ำแล้วเช็ดออกด้วยผ้าก็สะอาดแล้ว
แต่เครื่องก็จะมีหัวแปรงและอุปกรณ์ทำความสะอาดอื่นๆแถมมาให้ด้วย และเนื่องจากไอน้ำไม่ทำให้เกิดความเปียกแฉะมากนัก
จึงอาจไม่มีความจำเป็นที่จะต้องย้ายกรงที่อาจใหญ่และหนักออกไปนอกบ้าน ทำให้สะดวกกับบ้านที่มีที่ทางจำกัด
แต่สำหรับกรงที่มีการเคลือบพ่นสีที่ไม่ได้มาตรฐานและมีถาดรองมูลนกที่ทำจากพลาสติคที่บอบบาง
ความร้อนของไอน้ำอาจทำความเสียหายให้กรงได้
ไม่ว่าจะเลือกวิธีไหนในการล้างทำความสะอาดกรงนก ผู้เลี้ยงนกควรนำนกออกจากกรงที่จะทำการล้างก่อน
และจัดให้นกได้อยู่ในที่ปลอดภัยเสมอ
เลือกทำความสะอาดกรงนกในวันที่มีแดดแรงจัด เพราะความร้อนของแดดจะเป็นตัวช่วยฆ่าเชื้อโรคได้ดีในอีกทางหนึ่ง
ก่อนทำการล้างกรงนกควรถอดเก็บถ้วยอาหาร-น้ำ ของเล่นนกและอื่นๆถ้ามีออกจากกรงนกให้หมด
แยกล้างทำความสะอาดของเหล่านี้ด้วยการลวกน้ำร้อน หากมีการทำความสะอาดรายวันดีอย่างสม่ำเสมอ
การลวกน้ำร้อนก็มักจะเพียงพอ ทำความสะอาดกรงนกโดยใช้แปรงขัดให้ทั่วทั้งด้านในและนอกกรงรวมถึงคอน
ถอดคอนที่สกปรกมากและมีมูลนกติดแห้งออกมาทำความสะอาดโดยการขูดมูลนกออก จากนั้นขัดคอนให้เรียบด้วยกระดาษทราย
แล้วจึงนำคอนไปล้างทำความสะอาดอีกที หลีกเลี่ยงไม่นำคอนไม้แช่ลงในน้ำเพราะอาจก่อให้เกิดเชื้อราและการผุเปื่อยได้ง่าย
ฉีดล้างกรงด้วยน้ำสะอาดหลายๆครั้ง เมื่อล้างกรงดีแล้วควรใช้ผ้าแห้งสะอาดเช็ดให้ทั่วกรงแล้วผึ่งแดดจัด
ใช้กระดาษหนังสือพิมพ์สำหรับรองมูลนก
วัสดุที่ผลิตสำหรับการรองรับมูลนกมีหลายชนิดไม่ว่าจะเป็นเปลือกไม้แบบขี้กบ เปลือกถั่วหรือผลิตภัณท์สำเร็จรูปอัดเม็ด
และอื่นๆ แต่วัสดุเหล่านี้มักจะก่อปัญหาสุขภาพให้กับนกเสมอๆ เศษฟุ่นจากเปลือกไม้ เชื้อราจากความชื้น
รวมถึงนกบางตัวมักจะกินวัสดุเหล่านี้เข้าไปด้วย บางครั้งมากจนถุงอาหารเกิดการอัดแน่น(Crop Impaction)
จนเป็นอันตรายถึงชีวิต
ดังนั้นวัสดุสำหรับรองพื้นกรงนกที่ดีที่สุดจึงเป็นกระดาษหนังสือพิมพ์เก่าที่มีราคาถูกนี่เอง
การใช้กระดาษหนังสือพิมพ์ปูในถาดรองมูลนกจะช่วยลดภาระในการล้างทำความสะอาดรายวันได้มาก
โดยควรเลือกเก็บกระดาษหนังสือพิมพ์ไว้ให้้มีอายุมากกว่า 2-3 สัปดาห์ก่อนนำมาใช้ปูรองพื้นกรงนก
เพื่อหลีกเลี่ยงอันตรายจากหมึกพิมพ์ใหม่ นอกจากนี้ไม่ควรใช้กระดาษพิมพ์สีเช่นพวกโปสเตอร์สีและหน้ากระดาษโฆษณาสี
เนื่องจากหมึกเหล่านั้นไม่ปลอดภัย รวมถึงหลีกเลี่ยงกระดาษหนังสือพิมพ์ที่สกปรกหรือมีสารเคมีหกใส่
เพราะความสกปรกและไอระเหยจากสารพิษตกค้างจะทำอันตรายต่อนกได้
เพื่อสภาพแวดล้อมที่สะอาดควรเปลี่ยนกระดาษรองพื้นกรงอย่างน้อยวันละ 1-2 ครั้ง โดยตัดกระดาษหนังสือพิมพ์ให้ได้ขนาดเดียวกับขนาดของถาดรองมูลนกเก็บไว้คราวละมากๆ
ก็จะช่วยทำให้การเปลี่ยนกระดาษรองพื้นกรงนกเป็นภาระที่สะดวกขึ้น ในกรณีที่ต้องคอยตรวจดูสุขภาพนกจากมูล
เพื่อที่จะสังเกตเห็นสีของมูลนกได้ง่ายขึ้น ลองใช้กระดาษรองพื้นกรงสีขาวเช่นกระดาษ Peper Towel
หรือซื้อกระดาษพิมพ์ใหม่ที่ยังไม่ได้ผ่านการพิมพ์จากโรงพิมพ์เช่นกระดาษปรู๊ฟ
ภาระกิจประจำวันง่ายๆเหล่านี้นอกจากจะทำให้ผู้เลี้ยงนกมั่นใจในสุขภาพที่ดีของนกที่รักแล้ว การดูแลทำความสะอาดกรงให้นก
ยังเป็นการสร้างความผูกพันที่ดีระหว่างนกกับผู้เลี้ยงด้วย ระหว่างทำความสะอาดกรงให้นกอย่างลืมพูดคุยกับนก
ที่กำลังมองดูและเห็นว่าเราได้ทำสิ่งดีๆให้เขา และที่สำคัญอย่าลืมบอกเขาว่าเรารัก ทุกวัน.
.....
เขียนโดย แก้วตา
cookietalkie@yahoo.com
TOP
| |
|
