Cookie Talkie : Avian Educational Web Site

โ ค ร ง ก า ร " ฟ้ า ใ ส "
บ้ า น ห ลั ง ใ ห ม่ ข อ ง น ก โ ช ค ดี
คู่มือดูแลนก
« กลับไปที่หน้าสารบัญ

เว็บ CookieTalkie มีนโยบายไม่สนับสนุนการเลี้ยงนก รวมถึงไม่สนับสนุนการซื้อ-ขาย และเพาะผสมพันธุ์นกเพื่อการค้า กรุณาอ่าน"จุดมุ่งหมาย"ของเว็บเพื่อความเข้าใจ สำหรับคุณที่มีนกเลี้ยงอยู่แล้ว กรุณาอย่าปล่อยทิ้งนกที่เลี้ยงออกมาในธรรมชาติ แต่ควรดูแลนกของคุณให้ดีที่สุด โดยไม่เพิ่มประชากรนกและไม่ซื้อนกเพิ่ม บทความในคู่มือดูแลนกด้านล่างนี้ ได้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้กับผู้ที่ยังจำเป็นต้องดูแลนกในครอบครอง ผู้ที่รับเลี้ยงนกพิการ และผู้อุปการะนกในกรณีต่างๆ ได้ใช้เพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิตของนกให้ดียิ่งขึ้น

การจัดวางกรง

ก่อนที่จะนำนกกลับบ้าน ผู้เลี้ยงนกมีความจำเป็นต้องคำนึงถึงสถานที่เหมาะสมสำหรับจัดวางกรงนก เนื่องด้วยที่ทางสำหรับวางกรงนกนั้น มีส่วนสำคัญต่อสุขภาพและมีผลต่อความสุขในชีวิตของนก

นกเป็นสัตว์สังคมที่ต้องการอยู่ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัว ดังนั้นการให้นกได้มีกิจกรรมร่วมกับสมาชิกทุกคน จึงมีความสำคัญต่อความสุขของนกเท่าๆกับมีความสำคัญต่อความสุขของสมาชิกในบ้านด้วยเช่นกัน การได้อยู่ใกล้ชิดช่วยสร้างกระชับความผูกพันระหว่างนกและผู้เลี้ยง โดยเฉพาะลูกนกในวัย Bappy ซึ่งต้องการความช่วยเหลือในการพัฒนาทักษะต่างๆอย่างเอาใจใส่และใกล้ชิด

โดยธรรมชาตินกเป็นสัตว์ที่ตกใจง่ายมาก การจัดวางกรงนกจึงจำเป็นต้องคำนึงถึงตำแหน่งที่เห็นว่า นกจะได้รับความปลอดภัยสูงสุด รวมถึงต้องช่วยให้นกผู้อาศัยในกรงรู้สึกได้ถึงความปลอดภัยนั้น

กรงนกที่วางในตำแหน่งที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้นกผู้อยู่อาศัยในกรงไม่มีความสุขเลยในแต่ละวัน และนกที่ใช้ชีวิตประจำวันอย่างไม่มีความสุข มักแสดงอาการต่างๆที่แตกต่างกันไป อย่างเช่น นกบางตัวก้าวร้าวดุดันหงุดหงิดเสมอ นกบางตัวหวาดกลัว ในขณะที่นกบางตัวอาจเซื่องซึม และไม่ว่านกจะแสดงปฏิกริยาใดๆ ก็ล้วนแต่จะส่งผลต่อสุขภาพนกทั้งสิ้น นกที่ไม่มีความสุขมักเป็นนกที่มีสุขภาพใจบกพร่อง เมื่อสุขภาพใจบกพร่องจึงเป็นจุดเริ่มต้นให้สุขภาพกายมีปัญหาตามมา

การจัดวางกรงอย่างเหมาะสม

กรงนกควรวางให้มีด้านใดด้านหนึ่งเข้าชิดผนังบ้าน เช่น ด้านหลังกรงนกชิดผนัง หรือด้านข้างกรงนกชิดผนัง หรือทั้งด้านหลังและด้านข้างของกรงนกจัดให้เข้ามุมในมุมฉากที่มีผนังทั้งสองด้าน (ควรเว้นช่วงห่างระหว่างผนังบ้านกับตัวกรงสัก 5-6 นิ้ว) โดยปล่อยทิ้งด้านหน้าและด้านข้างของกรงที่เหลือไว้ให้เข้าถึงได้ง่าย เพื่อความสะดวกในการให้อาหารและการทำความสะอาด

ไม่ควรวางเฟอร์นิเจอร์หรือสิ่งของใดๆเกะกะหรือปิดบังหน้ากรงนก

หลีกเลี่ยงการวางกรงในตำแหน่งที่เป็นทางเดินพลุกพล่าน ทางที่สมาชิกในบ้านมักจะใช้เดินผ่านไปมา ทางที่ใกล้ประตู ใกล้ช่องทางเข้าออก และหลีกเลี่ยงไม่วางกรงนกในตำแหน่งตรงข้าม หรือประจันหน้ากับประตูทางเดิน ไม่วางกรงนกในที่ๆจะมีคนโผล่มาทางด้านข้างและด้านหลังของกรง ซึ่งจะมีผลทำให้นกตกใจกับการโผล่เข้ามาอย่างไม่คาดหมายของบุคคลและสัตว์อื่นๆ

เลือกตำแหน่งวางกรงนกในที่ค่อนข้างปลอดภัยจากแขกผู้มาเยื่อน คนแปลกหน้าหรือเด็กๆซึ่งไม่ใช่สมาชิกในบ้าน ที่อาจจะผ่านมาและเข้าถึงตัวนกได้ง่าย เนื่องจากการปรากฏตัวของคนที่ไม่คุ้นเคยมักสร้างความตกใจกลัวให้นกอย่างสูง โดยเฉพาะผู้คนที่ไม่รู้วิธีเข้าหานก ผู้คนที่ไม่รู้จักเคารพสิทธิส่วนตัวของนก มักปฏิบัติกับนกอย่างไม่เหมาะสม เด็กๆที่ชอบตีกรงนก ใช้ไม้แหย่เข้าไปในกรงทิ่มโดนตัวนก เหล่านี้มักสร้างความตกใจและความเครียดให้นก

ในกรณีที่ผู้เลี้ยงนกไม่มีที่ทางและไม่มีทางเลือกอื่น การหาผ้าคลุมบางส่วนของกรงนก เพื่อให้นกรู้สึกว่ามีที่หลบภัยอาจพอช่วยได้บ้าง

นกบางตัวมีความสุขกับการได้มองออกไปด้านนอกหน้าต่าง ได้ดูความเคลื่อนไหวและความเป็นไปของชีวิตที่อยู่ตามธรรมชาติ ดังนั้นการจัดวางกรงนกในตำแหน่งที่นกสามารถมองเห็นออกไปนอกหน้าต่างได้ จะช่วยสร้างความสุขให้นกประเภทนี้ แต่นกบางตัวอาจไม่คิดเช่นนั้น เพราะที่นอกหน้าต่างนอกจากจะมีธรรมชาติที่สวยงามน่าสนใจให้นกได้ดูเพลินแล้ว นอกหน้าต่างก็ยังอาจมีสิ่งต่างๆที่น่ากลัวปะปนอยู่ด้วย เช่น การปรากฏตัวของนกขนาดใหญ่ หนู แมว สุนัขหรือสัตว์อื่นๆตามสภาพแวดล้อมของสถานที่นั้นๆ

ดังนั้นการรู้จักนิสัยนก จึงมีส่วนสำคัญในการตัดสินใจเลือกที่ทางสำหรับวางกรงให้นก ที่ชอบดูวิวนอนหน้าต่างและนกที่ไม่ชอบ

นอกจากนี้ไม่ว่านกตัวนั้นจะชอบดูวิวนอกหน้าต่างหรือไม่ การวางกรงนกใกล้หน้าต่างผู้เลี้ยงนกควรคำนึงถึง มุมที่นกจะสามารถหลบตัวเองให้พ้นจากสิ่งที่ทำให้นกตื่นกลัวได้ด้วย โดยอาจเลือกวางกรงในตำแหน่งที่นกสามารถมองเห็นวิวนอกหน้าต่างได้เพียงบางส่วน จัดวางกรงเข้ามุมด้านที่มีผนัง โดยให้ผนังเป็นตัวช่วยกำบังบางส่วนของกรง การใช้ผ้าคลุมในบางส่วนของกรง หรือหาของเล่นซึ่งมีลักษณะเป็นที่กำบังได้ให้นกได้หลบ และหากกรงนกมีความกว้างพอ ผู้เลี้ยงนกอาจแขวนกล่องไม้ หรือแขวนกระโจมผ้าไว้ให้นกเพื่อใช้เป็นที่กำบังหลบภัย

หลีกเลี่ยง การวางกรงนกใกล้หน้าต่างในบริเวณที่กรงนกจะได้รับแสงแดดแรง หรือร้อนจัดในเวลากลางวันถึงบ่าย โดยเฉพาะหากในกรงนกไม่มีที่หลบหรือที่กำบังแดด ในกรณีที่มีความร้อนสูงความร้อนอาจทำให้นกป่วย รวมถึงนกอาจเกิดสภาวะขาดน้ำจนมีอาการช็อคถึงตายได้ เพื่อความปลอดภัย ในกรงนกควรมีน้ำสะอาดไว้ให้นกดื่มเสมอ ถ้วยน้ำต้องวางในตำแหน่งที่นกเข้าถึงได้สะดวก นกที่อยู่ในสภาพร้อนจัดและขาดน้ำจะแสดงอาการกางปีกออกนอกลำตัว

หลีกเลี่ยง ไม่วางกรงนกใกล้หน้าต่างที่มีลมโกรกแรง ลมแรงและความเย็นของลมจะเป็นสาเหตุของหวัดและอาการปอดบวม รวมถึงหลีกเลี่ยงไม่วางกรงนกใกล้เครื่องปรับอากาศ และควรปรับช่องทางลมของเครื่องปรับอากาศไม่ให้เป่าโดยตรงเข้าที่กรงนก นกสามารถอยู่ในห้องปรับอากาศที่มีอุณหภูมิที่มนุษย์รู้สึกสบายได้ โดยไม่ตั้งอุณหภูมิเครื่องให้เย็นจัดจนเกินไป หากพบว่านกมีอาการซุกตัวสั่น ควรลดความเย็นของเครื่องปรับอากาศลง อุณหภูมิที่นกรู้สึกสบายจะอยู่ระหว่าง 60 - 90 องศา F

การจัดวางกรงในห้องรับแขกหรือห้องพักผ่อนของครอบครัว

นกเป็นสัตว์สังคมที่ชอบได้เห็นและอยากมีส่วนร่วมในทุกกิจกรรมกับสมาชิกทุกคนในครอบครัว และเนื่องจากห้องรับแขกหรือห้องพักผ่อนของครอบครัวในบ้าน มักเป็นศูนย์รวมของสมาชิก ห้องนี้จึงเหมาะที่จะเลือกเป็นห้องสำหรับวางกรงนก เพื่อเปิดโอกาสให้ทุกคนในบ้านได้ชื่นชมความน่ารักของนก และเปิดโอกาสให้นกได้รับความรักความอบอุ่นจากทุกคน

ห้องรับแขกหรือห้องครอบครัวมักเป็นที่ทางของ ทีวีและเครื่องบันเทิงอื่นๆด้วย ดังนั้นการจัดวางกรงนกจึงควรหลีกเลี่ยง ไม่วางกรงใกล้สิ่งเหล่านี้ และหากสมาชิกในครอบครัวมักใช้ห้องรับแขกเพื่อความบันเทิงจนถึงเวลาค่ำมืด เกินเลยเวลานอนของนก นกควรมีห้องสำหรับนอนต่างหากจากห้องนี้

ทั้งนี้การฝึกให้นกนอนในกรงสำหรับนอนที่มีขนาดเหมาะสมและเคลื่อนย้ายได้ง่าย จึงอาจมีความจำเป็น

การจัดวางกรงในครัว

เนื่องจากในครัวจัดว่าเป็นบริเวณที่อันตรายสำหรับนก เพราะครัวนอกจากจะมีความร้อนจากเตาไฟในการประกอบอาหารแล้ว กลิ่นควันและกลิ่นไหม้ของอาหารก็สามารถทำอันตรายต่อสุขภาพนกได้ น้ำมันที่ลืมทิ้งไว้บนเตาไฟที่เปิดใช้งาน จะเกิดกลิ่นไหม้ที่เป็นอันตรายต่อการสูดดมของนก คราบควัน คราบไอระเหยของน้ำมันสำหรับทอด จะติดตามขนและผิวหนังนกทำให้นกเกิดอาการระคายเคือง มีผลให้นกดึงถอนขนตัวเอง

หม้อกระทะประเภท Nonstick เมื่อโดยความร้อนบนเตาไฟจะขับไอพิษที่ไม่มีกลิ่นและมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ไอพิษนี้สามารถฆ่าและทำให้นกตายอย่างทรมานในเวลาไม่กี่วินาที

เตาอบบางชนิดที่มีระบบทำความสะอาดอัตโนมัติด้วยความร้อนสูง จะขับไอพิษที่เป็นอันตรายถึงชีวิตหากนกสูดดมออกมา เมื่อผู้ใช้ใช้ระบบนั้นในการทำความสะอาดเตาอบ

นอกจากนี้หากนกอยู่นอกกรงในระหว่างที่ในครัวกำลังประกอบอาหาร นกอาจโผลงบนเตาไฟที่ร้อน ในหม้อกระทะที่กำลังทำการหุงต้ม หม้อน้ำเดือดที่เปิดฝาค้างไว้ ฯลฯ

ครัวบางบ้านอาจมีที่ทางสำหรับเก็บสารเคมีชนิดที่ใช้ทำความสะอาดบ้านหรือสารอันตรายอื่นๆ ที่เป็นอันตรายกับนกหากนกสามารถเข้าถึง กินหรือสัมผัส สูดดม ยารักษาโรคสำหรับมนุษย์ที่อาจวางบนเคาเตอร์ หรือวางบนโต๊ะอาหารในครัวเป็นอันตรายกับนกที่สามารถเปิดขวดยาได้

ดังนั้นครัวจึงเป็นที่ๆควรหลีกเลี่ยงและไม่ควรวางกรงนก

การจัดวางกรงนกในห้องนอน

เนื่องจากนกบางชนิด เช่น นกกระตั้ว นกคอคคาเทล ฯ จะผลิตฝุ่นผงจำนวนมากที่อาจสร้างปัญหาให้กับระบบการหายใจของผู้เลี้ยงนก และนอกจากนี้ต้องยอมรับว่านกเป็นสัตว์ประเภทกินเลอะเทอะ ห้องนอนจึงเป็นอีกที่หนึ่ง ที่ไม่เหมาะจะเป็นที่ทางของนก

แต่หากผู้เลี้ยงนกมีความจำเป็นที่จะต้องวางกรงนกในห้องนี้และไม่มีทางเลือกอื่น การรักษาความสะอาดและทำความสะอาดกรงนกทุกวัน ดูดฝุ่นอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งอาจติดตั้งเครื่องกรองอากาศและควรเปิดเครื่องกรองตลอดเวลาเมื่ออยู่กับนก จะช่วยลดปัญหาลงได้มาก

สร้างห้องนก

การสร้างห้องนกเป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้มีที่ทางเพียงพอหรือมีห้องว่าง แต่อย่างไรก็ตามก่อนสร้างห้องนก ผู้เลี้ยงนกควรต้องคำนึงถึงหลักความจริงที่ว่า นกเป็นสัตว์สังคมและนกในธรรมชาติมักอยู่ร่วมกันเป็นฝูง นกมีชีวิตขึ้นกับฝูงของตัวเอง ทั้งในส่วนของความเป็นอยู่และในส่วนของความรู้สึกปลอดภัย หากการสร้างห้องนกจะทำให้นกต้องอยู่โดดเดี่ยว รู้สึกถูกแยกออกจากสมาชิกในครอบครัว ผู้เลี้ยงนกที่คิดจะสร้างห้องให้นกอาจต้องคิดให้รอบคอบอีกครั้ง

และถึงแม้ว่าจะมีห้องนก นั่นก็ไม่ได้หมายความว่าจะทิ้ง หลงลืมหรือละเลยให้นกอยู่ในห้องนั้นโดยลำพัง จนมีผลทำให้นกอาจเข้าใจว่าตัวเองถูกทอดทิ้ง จนส่งผลถึงสุขภาพจิตและอาจลุกลามไปถึงสุขภาพกาย

เลือกที่จะมีห้องนกเพื่อใช้เฉพาะในเวลานอน หรือเมื่อมีแขกคนแปลกหน้ามาเยื่อน เพื่อให้นกรู้สึกว่าห้องนกจะเป็นที่ปลอดภัย ทั้งในยามที่นกต้องพักผ่อนและในยามที่ต้องหลบภัยจากคนแปลกหน้า เป็นความคิดที่ดี ส่วนในระหว่างวันควรให้นกได้อยู่ในส่วนของบ้านที่นกจะได้เป็นศูนย์รวมของครอบครัว

หากมีนกอาศัยในห้องนกหลายตัว นกแต่ละตัวก็ควรมีกรงเป็นของตัวเอง ที่จัดเรียงอย่างเป็นระเบียบในห้องนั้น โดยทิ้งที่ว่างระหว่างกรงแต่ละกรง พอให้นกแต่ละตัวไม่สามารถเข้าถึงทำร้ายกันได้ และพอให้การทำความสะอาดกรงทำได้สะดวก เว้นที่ว่างกลางห้องไว้เพื่อจัดเป็นที่ทางสำหรับวางคอนพักหรือ Play area

เครื่องกรองอากาศ ระบบผนังเก็บเสียงควรพิจารณานำมาใช้หากมีความจำเป็น

ไม่ว่าจะตัดสินใจจัดวางกรงนกในที่ใด ให้คำนึงถึงความปลอดภัยและคำนึงถึงความสุขของนกเสมอ

12-30-2002
8-6-2004 (last update)

.....
เขียนโดย แก้วตา

*บทความและภาพประกอบเป็นสิขสิทธิ์ของผู้เขียนและเจ้าของภาพถ่าย ที่ได้รับความคุ้มครองภายใต้กฏหมายลิขสิทธิ์
การนำไปเผยแพร่ต่อเพื่อผลประโยชน์ทางการค้าหรือเพื่อผลประโยชนอื่นใด ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์อย่างเป็นทางการเท่านั้น

cookietalkie@yahoo.com TOP