รายละเอียด   |   ช่วยอย่างไร   |   รายชื่อนกที่ช่วยเหลือ   |   กิจกรรม   |   รายชื่อสัตวแพทย์   |   คู่มือดูแลนก   |   นกหาย/พบนก โ ค ร ง ก า ร " ฟ้ า ใ ส " บ้ า น ห ลั ง ใ ห ม่ ข อ ง น ก โ ช ค ดี คู่มือดูแลนก « กลับไปที่หน้าสารบัญ เว็บ CookieTalkie มีนโยบายไม่สนับสนุนการเลี้ยงนก รวมถึงไม่สนับสนุนการซื้อ-ขาย และเพาะผสมพันธุ์นกเพื่อการค้า กรุณาอ่าน"จุดมุ่งหมาย"ของเว็บเพื่อความเข้าใจ สำหรับคุณที่มีนกเลี้ยงอยู่แล้ว กรุณาอย่าปล่อยทิ้งนกที่เลี้ยงออกมาในธรรมชาติ แต่ควรดูแลนกของคุณให้ดีที่สุด โดยไม่เพิ่มประชากรนกและไม่ซื้อนกเพิ่ม บทความในคู่มือดูแลนกด้านล่างนี้ ได้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้กับผู้ที่ยังจำเป็นต้องดูแลนกในครอบครอง ผู้ที่รับเลี้ยงนกพิการ และผู้อุปการะนกในกรณีต่างๆ ได้ใช้เพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิตของนกให้ดียิ่งขึ้น อาหารสำหรับนก Organic Flax Seed Organic Wheat Berries Organic Safflower การให้นกได้บริโภคอาหารที่ครบถ้วนทั้งคุณค่าและความหลากหลาย เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้่นกมีสุขภาพดีและมีชีวิตที่ยืนยาว เริ่มแต่เนิ่นๆโดยการสอนให้นกได้รู้จักอาหารหลายชนิดในระหว่างที่นกเริ่มหัดกินอาหารเอง (wean) จะทำให้นกจดจำและเรียนรู้ว่าสิ่งนั้นสิ่งนี้เป็นอาหารที่ปลอดภัยและกินได้ นกที่ไม่ได้ถูกหัดเช่นนี้มักจะปฏิเสธอาหารที่ตัวเองไม่คุ้นชิน เพราะสัญชาติญาณตามธรรมชาติที่สอนให้อย่าเชื่ออะไรง่ายๆและต้องปลอดภัยไว้ก่อน ด้วยเหตุนี้กว่านกจะยอมรับและกินอาหารนั้นๆจึงมักใช้เวลานาน หลายครั้งต้องพึ่งเทคนิคความสามารถและความอดทนของผู้เลี้ยง ในอดีตที่ความรู้เกี่ยวกับนกยังไม่แพร่หลายและพัฒนาเท่าทุกวันนี้ ผู้เชี่ยวชาญในเวลานั้นใช้การเฝ้าสังเกตติดตามดูและเรียนรู้พฤติกรรมของนกในธรรมชาติ จนได้ข้อมูลที่สอนบอกต่อๆกันมาว่า นกนั้นบริโภคเมล็ดพืช ผักและผลไม้ต่างๆ แต่เนื่องจากไม่มีใครสามารถติดตามนกไปได้ในทุกๆที่ จึงเป็นการยากที่จะทราบว่านกกินอาหารชนิดอื่นอีกหรือไม่ในปริมาณเท่าไร ปัจจุบันจากการศึกษาพัฒนาความรู้เกี่ยวกับนกของสัตวแพทย์และผู้เชี่ยวชาญมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้เราทราบว่าเมล็ดพืชอย่างเดียวนั้นมีคุณค่าทางอาหารที่ไม่เพียงพอ เพราะเมล็ดพืชส่วนใหญ่ประกอบไปด้วยไขมัน และถึงแม้เมล็ดพืชบางชนิดจะมีคาร์โบรไฮเดรทและโปรตีนอยู่บ้างแต่เมล็ดพืชก็ยังขาดแคลเซียม แร่ธาติ ไวตามินและกรดอะมีโน ที่สำคัญหลายชนิด นกป่าที่อาศัยอยู่ตามธรรมชาติจำเป็นต้องบริโภคเมล็ดพืชที่หลากหลาย ไขมันในเมล็ดพืชช่วยให้พลังงาน ทำให้นกมีความสามารที่จะบินหาอาหารได้ไกลๆ ต่างกับนกเลี้ยงซึ่งใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในบ้านและในกรงที่มีพื้นที่จำกัด จึงไม่มีโอกาสได้ใช้พลังงานมากอย่างนกตามธรรมชาติ นกเลี้ยงที่บริโภคเมล็ดพืชเพียงอย่างเดียวจึงมักเป็นโรคขาดสารอาหาร มีไขมันส่วนเกินในปริมาณมากที่ร่างกายไม่อาจเผาผลานไปได้หมด จนก่อปัญหาสุขภาพในหลายๆด้าน เช่นนกที่เป็นโรคอ้วน โรคตับ ผู้เลี้ยงนกควรเอาใจใส่ปรับปรุงและเปลี่ยนแปลง ให้นกได้บริโภคอาหารที่หลากหลายและมีประโยชน์ อาหารที่ดีกับมนุษย์มักจะดีกับนกเช่นกัน โดยมีข้อยกเว้นสำหรับอาหารบางชนิดที่ มันจัด เค็มจัดและหวานจัด เครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของคาเฟอีน เช่นชา กาแฟ เครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของน้ำตาล น้ำอัดลม ผลไม้ที่มีไขมันสูงเช่น ผลอโวคาโด ผักที่เป็นพิษเช่นผักในตระกูลหัวหอม Sun-dried Tomato Basil Pasta Organic Brown Rice Organic Eggs อาหารมนุษย์ People Foods เมื่ออาหารที่ดีกับมนุษย์มักจะดีกับนกด้วย ดังนั้นอาหารมนุษย์เช่น ข้าวไม่ขัดสีหุงสุก ขนมปังโฮลวีต พาสต้าทั้งต้มสุกและดิบ เต้าหู้ขาวชนิดดี ถั่วต่างๆนึ่งสุก ชีส โยเกริ์ต ไข่ต้มสุก เนื้อไก่สุก(ในปริมาณเล็กน้อย) มันเทศนึ่งสุก ฟักทองนึ่งสุก ข้าวโพดทั้งสุกและดิบ แครอททั้งสุกและดิบ ผลไม้อบแห้งและถั่ว(Nut)ต่างๆ(เล็กน้อยในบางโอกาส) ผักใบเขียวต่างๆและผลไม้ตามฤดูกาล จึงเป็นอาหารที่ควรจัดหาให้นกได้ทาน อาหารสำเร็จรูป Pellets อาหารสำเร็จรูปจัดเป็นทางเลือกของการให้อาหารสำหรับยุคปัจจุบันเพราะใช้ง่าย สะดวกและประหยัดเวลา อีกทั้งอาหารสำเร็จรูปจัดได้ว่าเป็นหนึ่งในอาหารสุขภาพ เนื่องจากในอาหารสำเร็จรูปนั้นผู้ผลิตมักจะผสมไวตามินและแร่ธาติที่จำเป็นต่างๆไว้ครบถ้วนแล้ว หากเลือกที่จะให้นกบริโภคอาหารสำเร็จรูปเพียงอย่างเดียว ผู้เลี้ยงนกก็ไม่จำเป็นต้องให้ไวตามินเสริมใดๆอีก เพราะการได้รับไวตามินในปริมาณที่มากเกินขนาดมักเกิดผลเสียและไวตามินในส่วนเกินจะกลายเป็นพิษต่อสุขภาพนก อาหารสำเร็จรูปมีหลากหลายชนิด เพื่อความมั่นใจในคุณภาพควรเลือกซื้ออาหารของบริษัทผู้ผลิตที่เชื่อถือได้ เลือกชนิดและขนาดเม็ดให้เหมาะกับนกที่เลี้ยง ที่สำคัญเลือกอาหารสำเร็จรูปที่ไม่เจือสารกันบูดและไม่ใส่สี โดยทั่วไปอาหารสำเร็จรูปมักจะระบุวันหมดอายุรวมถึงวิธีใช้ไว้ด้วย ผู้เลี้ยงนกควรอ่านและปฏิบัติตามคำแนะนำนั้น อาหารเสริมที่ดีสำหรับนกที่บริโภคอาหารสำเร็จรูปคือผักใบเขียวและผลไม้ต่างๆตามฤดูกาล เนื่องจากอาหารสำเร็จรูปมีความแห้ง ดังนั้นต้องมีน้ำสะอาดให้นกตลอดเวลา หมายเหตุ: มีผู้เลี้ยงนกหลายท่านที่ไม่เห็นด้วยกับการให้นกได้บริโภคอาหารสำเร็จรูปแต่เพียงอย่างเดียว ด้วยเห็นว่านกเป็นสัตว์สังคมที่ชอบอยู่ใกล้ชิดมนุษย์และนกมักสนใจในสิ่งต่างๆรอบตัวเสมอ การให้นกได้บริโภคอาหารที่หลากหลาย จะเป็นการสร้างความรื่นรมย์ในชีวิตให้นกมากกว่าการให้นกกินอาหารสำเร็จรูปเม็ดแห้งๆเพียงอย่างเดียวตลอดทั้งชีวิต นกต้องการอาหารที่มีทั้งสีสัน รูปทรงและความละเอียดหยาบ(textures)ที่หลากหลาย ดังนั้นอาหารสำเร็จรูปจึงควรเป็นแค่ส่วนหนึ่งในรายการอาหารประจำวันเท่านั้น ตัวผู้เขียนเองก็คิดเช่นเดียวกันนี้ แต่สำหรับผู้ที่มีความไม่แน่ใจว่าควรให้นกที่เลี้ยงบริโภคอาหารในรูปแบบใด ลองพานกไปตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์ หากพบว่านกมีสุขภาพที่จำเป็นต้องดูแลและควบคุมอาหารเป็นพิเศษ การเลือกให้นกบริโภคอาหารสำเร็จรูปอาจเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด เมล็ดพืชรวม Seeds ผู้เลี้ยงนกส่วนใหญ่เลือกที่จะให้นกบริโภคเมล็ดพืช ทั้งนี้เนื่องจากเมล็ดพืชหาซื้อง่ายมีราคาไม่แพงนัก สะดวกไม่เสียเวลามากในการให้และเติมอาหารนกในแต่ละวัน ซึ่งไม่ว่าจะเป็นการให้นกบริโภคเมล็ดพืชเพียงชนิดเดียว เช่นให้แต่เมล็ดทานตะวันหรือเลือกที่จะให้เมล็ดพืชรวมหลายชนิดปนกันเช่น มิลเล็ท งา เมล็ดฟักทอง เมล็ดแคนตาลูป เมล็ดทานตะวัน Flax seed, Dill seed, Radish Seed, Mustard Seed, Buckwheat ฯลฯ แต่ในที่สุดผู้เลี้ยงนกก็มักพบว่านกบางตัวจะเลือกกินเฉพาะเมล็ดพืชบางชนิดที่มีรสชาดที่ชอบเท่านั้น โดยเมล็ดพืชที่มีไขมันสูงมักจะถูกเลือกกินก่อนเสมอเช่น เมล็ดทานตะวัน นกที่บริโภคเมล็ดพืชเพียงอย่างเดียวเป็นเวลานานมักจะมีสุขภาพที่น่าเป็นห่วง เพราะนกมักเป็นโรคขาดสารอาหารเรื้อรัง ที่อาจจะนำไปสู่ความเจ็บป่วยได้ในหลายทาง จนถึงเป็นสาเหตุให้นกมีอายุสั้นลง และเนื่องด้วยเมล็ดพืชส่วนใหญ่ประกอบไปด้วย ไขมันในปริมาณสูงจึงเป็นต้นเหตุของโรคอ้วนในนกทุกชนิด รวมถึงเมล็ดพืชยังมีระดับโปรตีน ไวตามิน แคลเซียมและฟอสฟอรัสที่ไม่เพียงพอ ทั้งหมดนี้จึงทำให้พอมองเห็นได้ว่าเมล็ดพืชเป็นอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการน้อย ดังนั้นผู้เลี้ยงนกจึงควรให้นกบริโภคเมล็ดพืชในปริมาณที่จำกัด เลือกซื้อเมล็ดพืชที่ผลิตโดยผ่านกรรมวิธีที่สะอาด จากบริษัทผู้ผลิตที่เชื่อถือได้และเลือกเมล็ดพืชที่ปลูกโดยปราศจากการฉีดพ่นสารเคมีหรือยาฆ่าแมลง จะปลอดภัยต่อสุขภาพนก อาหารโปรตีน ในแต่ละวันนกควรได้รับอาหารโปรตีนไม่มากไปกว่า 20-25% ของปริมาณอาหารที่นกบริโภคต่อวัน อาหารโปรตีนเช่น nonfat yogurt เนยแข็งที่มีไขมันต่ำ(ให้บริโภคในปริมาณเล็กน้อย) เต้าหู้ขาวอย่างดี nonfat cottage cheese ไข่ต้ม เนื้อไก่สุก เนื้อปลาสุก(เลือกกระดูกปลาออก) ปลาทูน่ากระป๋องในน้ำ เนื้อไม่ติดมันสุก เมล็ดธัญญพืชต่างๆเช่นข้าวไม่ขัดสี พาสต้า ข้าวโพด ถั่ว(nut) เช่น ถั่วPistachio เมล็ดมะม่วงหิมมะพานต์(Cashew)ฯลฯ ถั่ว(bean)ต่างๆเช่น ถั่วเขียว ถั่วแดง ถั่วเหลืองนึ่งสุก อาหารสำเร็จรูปPellets หนอนmeal worms และตัวอ่อนของแมลง เหล่านี้เป็นแหล่งอาหารโปรตีน ไขมัน อาหารไขมันสำหรับนกไม่ควรเกิน 5-10% อาหารหลายชนิดที่มีโปรตีนดังที่ได้ให้รายการไว้นั้น จะมีส่วนประกอบของไขมันด้วยเช่นกัน เช่น yogurt cheese ถั่ว(nut) เมล็ดพืชรวมต่างๆ หนอนmeal worms และตัวอ่อนของแมลงที่ประกอบไปด้วยไขมันในปริมาณสูง ดังนั้นควรจำกัดไขมันเพียงในปริมาณที่แนะนำ และให้นกได้ออกกำลังการอย่างสม่ำเสมอเพื่อสุขภาพที่ดี ไวตามิน ผักและผลไม้ที่มีไวตามิน A สูงเป็นแหล่งอาหารสำคัญที่นกมีความต้องการมากถึง 30-40% เพราะไวตามิน A มีส่วนช่วยให้ผิวหนังของนก ขนนก สายตานกอยู่ในสภาพดี อีกทั้งไวตามิน A ยังเป็นตัวสร้างภูมิคุ้มกันให้ร่างกายนก สามารถต่อสู้กับเชื้อโรคต่างๆ ช่วยให้ mucous membranes อยู่ในสภาวะที่มีสุขภาพดี ทั้งนี้ยังรวมถึงช่วยระบบทางเดินหายใจของนกด้วย นกที่ขาดไวตามิน A มักจะเกิดการติดเชื้อไซนัสที่ต้องใช้เวลารักษายาวนาน สร้างความเจ็บป่วยทรมานจนอาจถึงแก่ชีวิต แม้ในบางกรณีที่การรักษาไซนัสประสบความสำเร็จ แต่หากผู้เลี้ยงนกยังคงปล่อยให้นกขาดไวตามิน A ต่อไป โรคนี้ก็มักกลับมาเป็นอีกอย่างต่อเนื่อง และนอกจากนี้ยังพบว่านกที่ขาดไวตามิน A มักเป็นโรคไตทำงานผิดปกติ เมื่อไตแข็งระบบการทำงานของไตจะลดถอยลง เป็นผลนำไปสู่โรคเก๊า (Gout) และไตล้มเหลวในที่สุด ผักที่มีใบสีเขียวเข้มและผลไม้ที่มีเนื้อสีเข้ม(ไม่ใช่เปลือก) จะมีส่วนประกอบของ Carotene ซึ่ง Carotene จะถูกแปรเปลี่ยนเป็นไวตามิน A โดยระบบการย่อยและการดูดซึมของร่างกาย (และนอกจากผักและผลไม้แล้วไวตามิน A ยังมีอยู่ในไข่ เนื้อและเนยแข็งหลายชนิดอีกด้วย) ผักต่างๆที่ควรให้นกได้บริโภคมีดังนี้ มันเทศนึ่งสุก ฟักทองนึ่งสุก มันฝรั่งนึ่งสุก มะเขือเทศ ถั่วฝักยาว ข้าวโพดทั้งดิบและสุก บล็อคเคอรี่ทั้งต้น คะน้าทั้งต้น แครอททั้งหัวและต้น สุคีนี(Zucchini) สควอช(Squash) แตงกวา Brussel sprouts ผักชีฝรั่ง(เหมาะสำหรับนกเลี้ยงในบ้านที่ไม่โดนแดดโดยตรงเท่านั้น) ผักกาดเขียว ผักขม(Spinach)เล็กน้อย พริกทั้งสดและแห้ง ขิงเล็กน้อย แอสพารากัส(Asparagus) หัวบีท(Beet) ผักกวางตุ้ง ผลกระเจี๊ยบ หญ้าAlfalfa ใบและรากของวัชพืชDandelion ดอกกะหร่ำ Artichokeสุก ถั่วงอก ข้าวโพดแม้จะไม่มีไวตามิน A มากนักแต่ข้าวโพดก็ยังพอมีคุณค่าทางอาหารอยู่บ้าง และด้วยความหวานอร่อยของข้าวโพด นกจึงมักจะเรียนรู้ที่จะกินข้าวโพดได้ง่าย ข้าวโพดจึงมักกลายเป็นอาหารของการเริ่มต้นการฝึกให้นกรู้จักที่จะกินอาหารที่มีคุณค่าต่อๆไป ทั้งนี้ในแต่ละวันควรจำกัดปริมาณการบริโภคข้าวโพดเพื่อให้นกได้เลือกกินอาหารที่มีคุณค่าอื่นๆ เช่นผักใบเขียวที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ ผักกาดแก้วมีใบผักที่เป็นสีขาวมากกว่าเขียว การกินผักกาดแก้วนกจะได้น้ำมากกว่าไวตามิน ผลไม้ต่างๆ องุ่น แอ็ปเปิล กล้วยสุก มะละกอสุก ฝรั่ง ทับทิม มะม่วงสุก แคนตาลูป มะพร้าว บลูเบอรรี่ สตรอเบอรรี่ แอ็ปพิคอท เชอรี่ องุ่น ผลกีวี แตงโม ส้ม พีช พลัม สัปปรส cranberries persimmon(ญี่ปุ่น) หมายเหตุ: เมล็ดของผลแอ็ปเปิล แอ็พพิคอท พีช เชอรี่ พลัม เป็นพิษต่อนก เรื่องน่ารู้ บลูเบอรี่ พลัม เชอรี่ ช่วยแก้โรคไขข้ออักเสบและเสริมพลังสมอง แครอท มันเทศ ฟักทอง สควอท(Squash) แคนตาลูป ป้องกันมะเร็งปอด ไข่แดง ผักขม(Spinach) ข้าวโพด ผักคะน้า ช่วยสายตาและการมองเห็น ผักและผลไม้ควรล้างในน้ำสะอาดหลายๆครั้งเพื่อหลีกเลี่ยงสารเคมีหรือยาฆ่าแมลงตกค้าง ที่อาจทำอันตรายต่อสุขภาพนกได้ ทางเลือกที่ดีคือหาซื้อผักผลไม้ปลอดสารพิษ ธัญญพืช นอกจากนี้นกควรบริโภคอาหารธัญญพืชในอัตราส่วน 15-20 % เช่นขนมปังโฮลวีท อาหารเช้าจำพวกCereal ที่มีน้ำตาลต่ำ ข้าวโอ๊ต ขนมปังกรอบceacker ต่างๆ ที่ไม่เค็ม ไม่ควรให้นกบริโภคอาหารแมว อาหารสุนัขและอาหารลิง Monkey chow เพราะอาหารเหล่านี้ผลิตสำหรับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ที่มีอวัยวะภายในแตกต่างจากนก ดังนั้นสูตรอาหารจึงมักมีอัตราส่วนของโปรตีนและไขมัน รวมถึงแร่ธาตต่างๆในอัตราส่วนที่ไม่เหมาะสมกับสุขภาพนก โดยเฉพาะอาหารมักมีปริมาณของธาตุเหล็กสูง และที่สำคัญอาหารนกต้องได้รับการควบคุมปริมาณของแบคทีเรียมากกว่าอาหารที่ผลิตสำหรับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม อาหารที่ดีเป็นจุดเริ่มต้นของสุขภาพที่ดีของนก สุขภาพกายที่ดีจะส่งผลให้สุขภาพใจดีตามไปด้วย และสิ่งดีๆเหล่านี้ต้องพึ่งพาความตั้งใจที่ดี ความพยายามและความอดทนของผู้เป็นเจ้าของนก ..... เขียนโดย แก้วตา *บทความและภาพประกอบเป็นสิขสิทธิ์ของผู้เขียนและเจ้าของภาพถ่าย ที่ได้รับความคุ้มครองภายใต้กฏหมายลิขสิทธิ์ การนำไปเผยแพร่ต่อเพื่อผลประโยชน์ทางการค้าหรือเพื่อผลประโยชนอื่นใด ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์อย่างเป็นทางการเท่านั้น cookietalkie@yahoo.com TOP copyright © 2003-2008 CookieTalkie.com