 |
โ ค ร ง ก า ร " ฟ้ า ใ ส "
บ้ า น ห ลั ง ใ ห ม่ ข อ ง น ก โ ช ค ดี
คู่มือดูแลนก
« กลับไปที่หน้าสารบัญ
เว็บ CookieTalkie มีนโยบายไม่สนับสนุนการเลี้ยงนก รวมถึงไม่สนับสนุนการซื้อ-ขาย และเพาะผสมพันธุ์นกเพื่อการค้า กรุณาอ่าน"จุดมุ่งหมาย"ของเว็บเพื่อความเข้าใจ สำหรับคุณที่มีนกเลี้ยงอยู่แล้ว กรุณาอย่าปล่อยทิ้งนกที่เลี้ยงออกมาในธรรมชาติ แต่ควรดูแลนกของคุณให้ดีที่สุด โดยไม่เพิ่มประชากรนกและไม่ซื้อนกเพิ่ม บทความในคู่มือดูแลนกด้านล่างนี้ ได้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้กับผู้ที่ยังจำเป็นต้องดูแลนกในครอบครอง ผู้ที่รับเลี้ยงนกพิการ และผู้อุปการะนกในกรณีต่างๆ ได้ใช้เพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิตของนกให้ดียิ่งขึ้น
ของเล่นสำหรับนก Bird Toys
นกในธรรมชาตินอกจากจะใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับกิจกรรมการเสาะหาอาหาร กินอาหาร
จัดไซ้ตกแต่งขนสำหรับความพร้อมในการบินและงีบหลับพักผ่อนแล้ว ในระหว่างวันนกยังมีพฤติกรรมการกัดแทะดึงฉีกกิ่งไม้ใบไม้
ที่ถือได้ว่าเป็นกิจกรรมที่ช่วยสร้างความเพลิดเพลิน ทำให้เวลาในแต่ละวันของนกผ่านไปด้วยความสนุกสนาน
ไม่เกิดความเบื่อหน่าย
การได้กัดแทะเล่นสนุกกับกิ่งไม้ใบไม้นี้ นอกจากจะช่วยกระตุ้นความเบิกบานใจให้นกแล้ว
กิจกรรมเหล่านี้ยังมีประโยชน์ต่อสุขภาพนก โดยจะงอยปากนกจะคงสภาพดีด้วยการได้จิกแทะ
พลังงานส่วนเกินของนกที่เป็นผลจากการบริโภคอาหารที่ให้พลังงานสูง ก็จะได้รับการเผาผลานปลดปล่อยออกไป
ไม่ค้างคาให้เป็นผลเสียจนสร้างปัญหาต่อสุขภาพ
ส่วนนกที่ถูกเลี้ยงในบ้านนั้นต่างจากนกในป่า เพราะนกในบ้านถูกเลี้ยงในที่จำกัดในกรง
จึงทำให้นกไม่มีโอกาสเสาะหาของเล่นได้เอง เพื่อสร้างกิจกรรมกัดแทะใบไม้กิ่งไม้ได้อย่างนกป่าที่มีของเล่นชั้นดีอยู่มากมายในธรรมชาติ
ดังนั้นเพื่อช่วยให้นกในบ้านได้รับความเบิกบานใจอย่างนกในป่า ผู้เลี้ยงนกจึงมีความจำเป็นที่จะต้องจัดหาของเล่น
มาสร้างความบันเทิงให้นก เพื่อเป็นการทดแทนสิ่งที่ขาดหายไปในชีวิต
นกที่ใช้ชีวิตโดยปราศจากของเล่นมักเกิดความเบื่อหน่ายในชีวิต โดยเฉพาะนกที่
ต้องอยู่ในกรงลำพังทั้งวันในขณะที่ไม่มีใครอยู่บ้านหรือในขณะที่สมาชิกในครอบครัว
มีกิจกรรมอย่างอื่นต้องทำจนไม่สามารถให้ความเพลิดเพลินกับนกได้ นกก็อาจได้รับการละเลยในบางขณะ
นกที่ถูกปล่อยให้ได้รับความเบื่อหน่ายมักมีจิตใจที่ห่อเหี่ยวโรยรา ความหง่อยเหงาที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องยาวนาน
มักสร้างปัญหากับสภาวะทางจิตใจ ซึ่งเมื่อสภาพไร้ความสุขนี้สะสมจนถึงจุดหนึ่ง ปัญหาสุขภาพใจก็จะเป็นตัวนำไปสู่ปัญหาสุขภาพทางกายด้วย
ผู้เลี้ยงนกควรมองเห็นความสำคัญของของเล่น และจัดหาของเล่นที่เหมาะสมให้นก
ด้วยการเริ่มสอนให้นกได้รู้จักการเล่นของเล่น ตั้งแต่เมื่อนกยังคงอยู่ในวัยเด็ก เช่น
เมื่อเห็นว่าลูกนกเริ่มมีขนขึ้นมากกว่า 50% หรือเมื่อเห็นว่าลูกนกเริ่มสนใจสภาวะแวดล้อมรอบตัว
ของเล่นควรนำมาวางไว้ในกรงหรือในรังอนุบาลเพื่อให้ลูกนกได้ทำความคุ้นเคย ลูกนกจะเริ่มใช้จะงอยปาก
ใช้เท้า ในการสัมผัสรับรู้ต่อของเล่นชิ้นนั้นๆ
ลูกนกต้องการของเล่นที่หลากหลาย ผู้เลี้ยงนกควรเลือกของเล่นที่มีผิวเนื้อละเอียด หยาบ
แข็ง อ่อน นุ่ม มีปุ่ม มีปม เพื่อช่วยให้ลูกนกได้เรียนรู้สัมผัสที่แตกต่างสำหรับการพัฒนาทางกายภาพ
ลูกนกบางตัวอาจเรียนรู้วิธีการเล่นของเล่นได้ด้วยตัวเอง แต่สำหรับลูกนกที่ลังเลใจในการเข้าหาของเล่น
ผู้เลี้ยงนกอาจต้องสอนหรือแสดงวิธีการเล่นของเล่นให้ลูกนกดูก่อนเพื่อช่วยให้ลูกนกเรียนรู้และเล่นเองเป็น
นอกจากนี้ยังเป็นการช่วยให้ลูกนกเข้าใจถึงวัตถุประสงค์ของการมีของเล่นได้ง่ายขึ้น
นกโตที่ไม่เคยได้รู้จักการเล่นของเล่นเลยและนกที่ไม่มีโอกาสมีของเล่นมาก่อนในชีวิต
ควรได้รับการฝึกสอนให้รู้จักเล่นของเล่น โดยเริ่มจากการสอนในวิธีเดียวกับการสอนลูกนก
นกที่มีของเล่นอยู่แล้วแต่ไม่ชอบเล่นของเล่น ก็ควรได้รับการฝึกสอนให้รู้จักเล่นของเล่น
ด้วยการช่วยกระตุ้นเร้าเพื่อสนับสนุนให้นกรับรู้ว่า ของเล่นนั้นจะสร้างความเพลิดเพลินให้กับชีวิตนกได้อย่างไร
นกที่กลัวของเล่นควรได้รับการช่วยเหลือฝึกหัดให้นกคุ้นชินกับของเล่นอย่างช้าๆไม่บังคับ
และไม่ควรใส่หรือติดตั้งของเล่นที่นกกลัวในกรงทันที แต่ควรวางของเล่นในระยะไกลที่นกมองเห็นได้
จนกว่านกจะคุ้นชิ้่น จึงค่อยๆนำของเล่นเข้าใกล้นก
นกในบ้านที่ไม่มีโอกาสมีของเล่น อาจมองหาของเล่นที่มีอยู่ในบ้านได้เอง ของสิ่งใดที่นกสามารถเข้าถึงได้ง่าย
นกจะถือว่าของสิ่งนั้นเป็นของเล่น เฟอร์นิเจอร์ไม้ กรอบรูปไม้ รวมถึงข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ
อาจกลายเป็นของเล่นที่นกตัดสินใจเลือกเอง...พึงใจเอง โดยที่เจ้าของบ้านอาจไม่เห็นด้วย
อีกทั้งการปล่อยให้นกตัดสินใจเลือกของเล่นได้เองนั้น มักสร้างผลเสียมากกว่าผลดี
เพราะสิ่งของบางอย่างที่มีค่าจะได้รับความเสียหาย สิ่งของบางอย่างที่เป็นอันตรายจะทำอันตรายให้นกได้รับบาดเจ็บ
และสิ่งของบางอย่างที่มีพิษจะทำอันตรายต่อสุขภาพนก ที่อาจมีผลรุนแรงถึงชีวิตได้
เพื่อป้องกันความซ้ำซากจำเจ ของเล่นสำหรับนกจึงควรมีจำนวนมากพอที่จะสลับเปลี่ยน
ถอดชิ้นนั้นออกนำชิ้นนี้เข้า หมุนเวียนสลับเปลี่ยนไปทุกสัปดาห์ อย่างน้อยในกรงนกควรมีของเล่น 3-4 ชิ้น
โดยของเล่นชิ้นที่นกชอบเล่นมากที่สุด 1-2 ชิ้นจะเป็นชิ้นที่อยู่ในกรงถาวร นั่นหมายถึงว่าของเล่นนกยิ่งมีมากยิ่งดี
หรืออย่างน้อยควรมีของเล่นนก 6-7 ชิ้นต่อนกหนึ่งตัว
ของเล่นบางชนิดอาจเหมาะและปลอดภัยพอที่จะติดตั้งหรือวางทิ้งไว้ให้นกเล่นเองลำพังในกรงได้ในขณะที่ไม่มีผู้อยู่ดูแล
แต่ของเล่นบางชนิดที่แม้ว่าจะตรวจสอบแล้วว่าเหมาะสมที่จะเลือกใช้ให้นกเล่นได้นั้น
อาจไม่ปลอดภัยเพียงพอที่จะติดตั้งทิ้งไว้ในกรง แต่เหมาะที่จะให้นกเล่นเฉพาะเมื่อมีผู้ดูแลอยู่ด้วยเท่านั้น
ดังนั้นทุกครั้งที่จะเลือกซื้อของเล่นสำหรับนก ผู้ซื้อควรคำนึงถึงความปลอดภัยและแยกชนิดของเล่น
ให้เหมาะสมกับโอกาสและสภาพความเป็นอยู่ของนกด้วย
ผู้เลี้ยงนกบางคนไม่เคยเห็นความสำคัญของของเล่นสำหรับนก เนื่องจากเข้าใจว่า
ของเล่นนกเป็นสิ่งสิ้นเปลือง นกทำลายของเล่นเร็วมากจนต้องทำให้เสียเงินซื้อของเล่นชิ้นใหม่ๆเสมอๆ
บางคนซื้อของเล่นให้นก แต่กลับเอาแขวนไว้นอกกรงเพื่อความสวยงาม ไม่ได้ใช้ของเล่นนั้นให้เป็นประโยชน์กับนก
เพราะกลัวว่านกจะจิกทำลายจนเสียหาย เหล่านี้ถือได้ว่าผู้นั้นไม่มีความเข้าใจในความจำเป็น
ของของเล่นนกอย่างเพียงพอ
* ของเล่นชิ้นที่นกเข้าถึงบ่อยที่สุดจะเป็นของเล่นที่นกชอบมากที่สุด และผลคือของเล่นชิ้นนั้นจะเป็นชิ้นที่พังเร็วที่สุด *
เลือกซื้อของเล่นจากผู้ผลิตที่เชื่อถือได้ เนื่องจากของเล่นที่ดีควรเป็นของเล่นที่ปลอดภัย
ด้วยการเลือกใช้วัสดุที่ปราศจากสารพิษ อีกทั้งการออกแบบของเล่นที่คำนึงถึงลักษณะนิสัยของนก
จะเป็นตัวกำหนดคุณภาพของของเล่นชิ้นนั้นๆ
ของเล่นนกทุกชิ้นควรได้รับการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ หากพบว่าของเล่นเสื่อมสภาพ
และความเสื่อมนั้นอาจทำอันตรายให้นกได้ ของเล่นชิ้นนั้นควรได้รับการซ่อมแซม
หรือควรได้รับการทิ้งเปลี่ยนใหม่ เช่น ของเล่นประเภทเชือก ป่าน ปอ ด้าย ที่มีเส้นใยหลุดหลวมจนเกิดเป็นห่วง
หรือเป็นเส้นใยส่วนเกินที่ยาวรุงรัง อาจต้องการการซ่อมแซมด้วยการตัดเล็มเส้นใยส่วนเกินนั้นออก
เพื่อความปลอดภัยของเท้าและจะงอยปากนกที่อาจเข้าไปพันติดขัด รวมถึงความคมของเส้นใยอาจบาดร่างกายนก
สำหรับนกที่ไม่มีกรงนอนแยกต่างหาก เมื่อจะต้องส่งนกเข้านอนผู้เลี้ยงนกควรถอดของเล่นบางชิ้นออกบ้าง
คงเหลือของเล่นที่นกชอบที่สุดเพียงชิ้นเดียวในกรง และควรเลือกติดตั้งของเล่นในตำแหน่งที่ไม่ขวางทางที่นกต้องใช้เดินหรือหมุนกลับตัว
ทั้งนี้เพื่อช่วยลดปัญหาการชนเข้ากับของเล่นที่ขวางทาง ในขณะที่นกมองเห็นไม่ชัดเจนในความมืด
ซึ่งจะมีผลให้นกตกใจและได้รับอุบัติเหตุ ส่วนนกที่มีกรงสำหรับใช้เป็นกรงนอน ในกรงควรจัดให้มีถ้วยอาหารถ้วยน้ำ
รวมถึงของเล่นชิ้นโปรดหนึ่งชิ้น
แม้ว่าตานกจะสามารถมองเห็นเป็นสีที่เหนือกว่าการมองเห็นของมนุษย์ แต่ของเล่นที่เป็นสี
หรือย้อมสีก็อาจไม่ได้มีความแตกต่างกันมากนักสำหรับรสนิยมการเล่นของเล่นของนกเมื่อเทียบกับของเล่นที่ไม่มีสี
ทั้งนี้นกแต่ละตัวก็จะมีนิสัยและความชอบที่แตกต่างกัน นกบางตัวอาจมีความชอบเฉพาะสีและนกบางตัวอาจมีความกลัวเฉพาะสี
ดังนั้นการรู้จักนิสัยนกที่เลี้ยงจะเป็นปัจจัยสำคัญในการเลือกชนิดของเล่นและเลือกสีของของเล่น
ได้ถูกกับความต้องการของนก
** ที่สำคัญ...เลือกของเล่นที่คิดว่านกจะชอบ แทนการเลือกของเล่นที่คิดว่าตัวเองชอบ **
ของเล่นนกไม่จำเป็นที่จะต้องเป็นของชิ้นแพง นกในธรรมชาติต่างเล่นของเล่นที่มีอยู่ตามธรรมชาติ
เช่น ใบไม้ กิ่งไม้ เปลือกไม้ ลูกไม้ ก้อนกรวดและอื่นๆที่มีในท้องถิ่นของนกชนิดนั้นๆ
ผู้เลี้ยงนกที่ไม่สามารถหาซื้อของเล่นสำเร็จรูปให้นก อาจทำของเล่นให้นกด้วยตัวเอง
โดยเลือกหาวัสดุที่มีอยู่ในธรรมชาติที่ปลอดภัยไม่เป็นอันตรายกับนก เช่น เปลือกหรือใยมะพร้าว
กะลามะพร้าว ใบมะพร้าว กิ่งไม้ ท่อนไม้ วัสดุที่มีอยู่ในบ้าน เช่น หลอดด้ายไม้ ฝาจุกขวดพลาสติค
ถ้วยน้ำจิ้มกระดาษหรือพลาสติค กล่องลังกระดาษ เชื่อป่าน เชื่อกปอ ฯลฯ ที่สะอาด
การเลือกใช้วัตถุดิบจำพวกไม้หรือผลิตภัณฑ์จากไม้ ควรเลือกใช้ไม้ชนิดที่ไม่ผ่านการเคลือบด้วยสารเคมีใดๆ เช่น
ไม่เคลือบแล็คเกอร์ ไม่เคลือบสีที่มีส่วนผสมของสารเคมี ฯลฯ หากเลือกที่จะเก็บหาไม้ตามธรรมชาติ
ควรเลือกกิ่งไม้ที่ปราศจากแมลงชอนไช ไม่ควรใช้ไม้จากต้นไม้ที่ผ่านการฉีดพ่นยาฆ่าแมลง
ไม่ควรเลือกตัดไม้จากต้นไม้ที่ขึ้นอยู่ใกล้ถนน ที่ต้นไม้จะได้รับเขม่าสารพิษจากไอเสียรถยนต์และได้รับฝุ่นละอองตลอดเวลา
นำไม้มาล้างทำความสะอาดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ แล้วตากแดดจนแห้งดีหรือนำไม้เข้าเตาอบด้วยความร้อนต่ำ
ถ้าต้องการย้อมสีไม้เพื่อความสวยงาม ควรเลือกใช้สีที่ปราศจากสารตะกั่ว เช่น สีสำหรับใช้ผสมอาหาร
หากต้องการใช้หนังดิบในการประกอบของเล่น ควรเลือกใช้หนังชนิดที่ไม่ผ่านการใช้สารฟอกขาว
แต่ควรเลือกใช้หนังชนิด Vegetable Tanned Leather และหากต้องการย้อมสีควรเลือกสีผสมอาหาร
กระดิ่ง ช่วยสร้างเสียงที่ดึงดูดความสนใจของนกได้ดี เมื่อเลือกที่จะใช้กระดิ่งในการประกอบของเล่นนก
ควรเลือกกระดิ่งที่ผลิดจากโลหะที่ไม่เป็นสนิม เช่น สเตนเลส จากนั้นควรสำรวจดูว่ากระดิ่งที่ใช้เป็นชนิดที่มีคุณภาพดี
ชิ้นส่วนประกอบต่างๆจะไม่หลุดง่าย และเพื่อความปลอดภัยของนกควรเลือกใช้กระดิ่งชนิดปากบาน
ไม่เลือกใช้กระดิ่งชนิดกลมเพราะกระดิ่งกลมจะมีช่องรูที่จะงอยปากลิ้นและเท้าของนกสามารถเข้าไปติดขัด
ความคมจะบาดปากลิ้นและเท้านกจนเกิดบาดแผลรุนแรง อันตรายถึงเลือดออกมาก
ลูกปัด เป็นวัสดุยอดนิยมอีกชนิดหนึ่งที่มักใช้ประกอบของเล่นนก ลูกปัดมีทั้งชนิดที่ทำจากไม้และพลาสติค
ที่สำคัญเลือกลูกปัดที่มีความคงทนไม่แตกหักง่าย นกขนาดใหญ่ที่มีปากแข็งแรงควรใช้ลูกปัดขนาดใหญ่
ที่แข็งแรงพอที่จะทนทานแรงกัดของนก ทั้งนี้เพื่อป้องกันปัญหาที่นกจะกลืนกินเศษลูกปัดเข้าคอ
นอกจากนี้ควรเลือกขนาดของลูกปัดให้เหมาะสมกับขนาดนก ที่ไม่ว่าจะเป็นนกในขนาดใด
ขนาดของลูกปัดจะไม่เล็กจนนกสามารถกลืนกินลูกปัดทั้งลูกลงคอได้
ตะขอ ห่วง โซ่ ถ้าจำเป็นต้องใช้ควรเลือกวัสดุที่ไม่เป็นสนิม เช่น สเตนเลส หรือเลือกใช้วัสดุจำพวกพลาสติค
ของเล่นทุกชิ้นต้องประกอบขึ้นโดยคำนึงถึงความปลอดภัยของนกเป็นหัวใจสำคัญ
ควรหลีกเลี่ยงการออกแบบของเล่นที่เท้า หัว ปีกหรือส่วนต่างๆของร่ายกายนกจะเข้าไปติดขัดได้
และพยายามเลือกใช้วิธีประกอบของเล่นด้วยการผูก มัด พัน ด้วยเชือกที่เป็นวัสดุธรรมชาติ
แทนการใช้วัสดุจำพวกพวกโลหะ
ทำของเล่นให้เหมาะกับขนาดของนก นกเล็กๆชอบเล่นของเล่นที่ไม่ใหญ่กว่าขนาดตัวมากนักหรือนกอาจชอบของเล่นที่มีขนาดเล็กกว่าขนาดตัว
ส่วนนกขนาดใหญ่ก็จะชอบของเล่นขนาดใหญ่ และที่สำคัญของเล่นต้องแข็งแรงเพียงพอไม่หักหรือหลุดง่ายเกินไป
อย่างไรก็ตาม..ของเล่นนกเมื่อใช้ไปสักระยะมักจะเสื่อมสภาพไปในที่สุด ดังนั้นผู้เลี้ยงนกควรทำของเล่นไว้หลายๆชิ้นเพื่อการสลับเปลี่ยน
เมื่อรู้แล้วว่าการมีของเล่นให้นกนั้นมีความสำคัญกับนกมากขนาดไหน ผู้เลี้ยงนกควรหาซื้อ
หรือลองสร้างความภูมิใจให้ตัวเองด้วยการใช้จินตนาการสร้างสรรค์ที่มีอยู่ ทำของเล่นให้นกที่เรารัก
4-4-2003
5-12-2005 (last update)
.....
เขียนโดย แก้วตา
cookietalkie@yahoo.com
TOP
| |
