Watch Me Fly (แอบ) ดูนกใน Bird Blind Trogon วันที่เขียน 10/26/2004 สวนป่าในเมืองที่ผมอยู่ มีบังไพรถาวรสำหรับดูนก โดยด้านนอกมีที่ใส่อาหารนกหลายรูปแบบสำหรับนกแต่ละชนิด สะดวกสำหรับการสังเกตพฤติกรรมนกได้นาน นกที่แวะมากินอาหารตามที่ใส่อาหารเป็นชนิดที่พบได้ทั่วไป แต่การสังเกตพฤติกรรมของนกแต่ละชนิดก็ทำให้นั่งดูเรื่อย ๆ อย่างเพลิดเพลินดีเหมือนกัน บทความและภาพประกอบ: Trogon รูปลักษณ์ของบังไพร จากภายนอก สังเกตช่องสำหรับมองออกมา สภาพภายในบังไพร มีไม้กั้นขวางสำหรับนั่ง ทำให้ระดับสายตาพอดีกับช่องสำหรับมอง นกหัวขวานด่างแคระหน้าผากฟู (Downy Woodpecker) ตัวนี้เป็นตัวผู้ มีท้ายทอยสีแดง นกแต่ละตัวจะมีที่เกาะประจำก่อนจะบินมาเกาะที่ใส่อาหาร นกตัวเมีย ไม่มีแต้มสีแดงที่ท้ายทอย ของโปรดสำหรับนกหัวขวานชนิดนี้ คือไขมันสัตว์ (Suet) มีจำหน่ายทั่วไปและผู้ผลิตมักจะใส่เมล็ดถั่วลิสงหรือเมล็ดพืชประเภทอื่น เช่น ข้าวฟ่าง เพื่อดึงดูดนกชนิดอื่น ที่ใส่อาหารนกจะแขวนบนลวดเส้นเล็ก เพื่อป้องกันไม่ให้กระรอกสามารถไต่เข้ามากินได้ เพราะถ้ามีกระรอกแล้ว นกจะไม่ค่อยกล้าเข้ามา.. สังเกตแผ่นสีขาวรอบต้นไม้ที่มุมขวาล่างของภาพ เป็นแผ่นอลูมิเนียมเพื่อป้องกันไม่ให้กระรอกไต่ขึ้นมาตามต้นไม้ได้ ตามลวดก็จะสวมท่อพีวีซี ทำให้กรระรอกไต่ขึ้นมาลำบากเพราะลื่น ที่ใส่แบบลวดตาข่ายสำหรับแท่งไขมันสัตว์ แบบท่อใส่อาหารจะใส่เมล็ดพืชต่าง ๆ เช่นเมล็ดทานตะวัน ตัวเจ้าปัญหา Fox Squirrel แต่จริง ๆ แล้วไปโทษกระรอกก็ไม่ได้ เพราะหาทางเอาชีวิตรอดจากอาหารเท่าที่หาได้ และพฤติกรรมน่ารักเหมือนกัน ยิ่งตอนเดินบนหิมะ ขนฟู หางเป็นพวงชวนมองมากครับ นกหัวขวานท้องแดง (Red-bellied Woodpecker) ตัวนี้เป็นตัวเมีย เพราะมีแถบสีแดงแค่ที่ท้ายทอย ไม่พาดผ่านกระหม่อมและหน้าผาก ตัวนี้จะเกาะไม่นาน แค่จิกเมล็ดพืชได้แล้วจะบินไปที่กิ่งไม้อื่นแล้วค่อยกิน สังเกตที่ท้องน้อย จะเห็นปื้นสีส้มแดง ซึ่งเป็นที่มาของชื่อนก นกหัวขวานชนิดที่ ๓ นกหัวขวานเคราดำ (Northern Flicker) ตัวนี้เป็นตัวผู้ มีเคราดำ ในนกตัวเมียจะไม่มีเครา สังเกตปากยาวเรียว ค่อนข้างโค้ง ไม่ค่อยเหมาะสำหรับเจาะไม้ นกหัวขวานชนิดนี้เปลี่ยนพฤติกรรมจากหาอาหารตามต้นไม้ ลงมาที่พื้นดิน โดยคุ้ยเขี่ยใต้ใบไม้ร่วงหามดกินแทน รูปทรงปากจึงเปลี่ยนไปให้เหมาะกับวิธีการหาอาหาร สังเกตใต้หางมีสีทอง รวมไปถึงขนคลุมใต้ปีก เวลานกบินแล้วจะเห็นสีทองชัดเจนเมื่อนกกางปีก นกหัวขวานมีรูปแบบการบินแบบท่องคลื่น (Undulating flight) โดยจะตีปีกระยะหนึ่งแล้วหุบปีก ทิ้งตัวไปตามแรงลม ทำให้เห็นสีเหลืองสลับกันเป็นระยะ สวยดีครับ คราวนี้สำหรับนกตัวจิ๋ว แต่ใจใหญ่ จัดอยู่ในวงศ์นกติ๊ด แต่ที่อเมริกาเรียกว่า chickadee ตามเสียงร้องของนกชนิดนี้ว่า Chicka-dee-dee-dee...... นกติ๊ดกระหม่อมดำ (Black-capped Chickadee) ก็อย่างที่รู้กันนกติ๊ดนั้นอยู่ไม่สุข แวบไปแวบมาตลอด นกตัวขวาคือ นกจาบปีกอ่อนทอง (American Goldfinch) แต่ผลัดขนใหม่เข้าสู่ชุดขนฤดูหนาวแล้ว เลยมีสีเขียวตุ่น ๆ นกติ๊ดจะรู้ว่าเมล็ดพืชที่จิกได้มีเนื้อในหรือกลวง โดยประเมินจากน้ำหนักที่คาบไว้ในปาก ถ้ากลวงจะทิ้งไป เป็นการเรียนรู้จากประสบการณ์เพื่อไม่ให้เสียเที่ยวเปล่า พอได้เมล็ดที่ดีแล้ว นกจะบินไปเกาะกิ่งไม้ใกล้ ๆ แล้วกุมเมล็ดพืชไว้ในอุ้งเท้า ใช้ปากจิกเพื่อกระเทาะเปลือกออก แล้วค่อยจิกกินเนื้อใน พฤติกรรมอย่างนี้พบในนกติ๊ดชนิดอื่นด้วยเช่นกัน รวมทั้งนกติ๊ดในบ้านเรา คราวนี้มาถึงขาใหญ่ประจำซอย นกไต่ไม้อกขาว (White-breasted Nuthatch) เจ้าตัวนี้มาเมื่อไหร่ นกหัวขวาน นกติ๊ดแตกกระเจิงหมด แกไม่ยอมให้นกอื่นเข้าใกล้ ไล่ตีเป็นพัลวัน แถมเวลาร้องจะเหมือนลูกแมวเป็นหวัด มาทีไรสนุกที่จะดูทุกที ท่าเกาะไม้ เอาหัวลงนี่เป็นท่าประจำ จะไต่ลงได้แคล่วคล่องมาก ต่างจากนกเปลือกไม้ที่มักจะไต่จากโคนต้นไม้สูงขึ้นไปเรื่อยๆ ของโปรดเป็นไขมันสัตว์เหมือนกัน ลีลาห้อยโหน.... ในปากที่คาบอยู่คือถั่วลิสง ของโปรดเหมือนกัน หมับ.. อ้า... อ้า... นกไต่ไม้ชนิดที่ ๒ นกไต่ไม้อกแดง (Red-breasted Nuthatch) คาดไม่ถึงว่าจะเจอตัวนี้เลยดีใจยกใหญ่ เพราะชนิดนี้หาไม่ง่ายนักในไอโอว่า จะพบเฉพาะในฤดูหนาว เนื่องจากอพยพหนีหนาวลงมาจากแคนาดา มีขนาดเล็กกว่านกไต่ไม้อกขาว เลยเป็นลูกไล่ตลอด ถ้านกไต่ไม้อกขาวมาเมื่อไหร่ นกไต่ไม้อกแดงจะหายไปทันที นกจาบปีกอ่อนตาดำ (Dark-eyed Junco) จัดเป็นนกจาบปีกอ่อน (Buntings) ตัววนี้เป็นตัวผู้ นกชนิดนี้หากินในระดับต่ำ จึงมักลงมาเกาะตามถาดอาหาร (platform feeder) หรือคุ้ยเขี่ยหาอาหารตามพื้นดินเป็นส่วนใหญ่ นกตัวเมีย ที่แผ่นหลังมีสีน้ำตาล แทนที่จะมีสีเทาดำอย่างในตัวผู้ จะพบคุ้ยเขี่ยหาอาหารตามพื้นเป็นหลัก พอตื่นจากนกชนิดอื่น หรือมีเหยี่ยวบินมาใกล้ ๆ ก็จะบินขึ้นไปเกาะกิ่งไม้ดูลาดเลาก่อน American Goldfinch นกชนิดนี้จะสงบเสงี่ยมเรียบร้อยมาก เวลามาที่ใส่อาหาร ไม่ข้องแวะตัวอื่น บางทีมาเป็นฝูงนับสิบตัว ปิดท้ายด้วยขาใหญ่...Look who's watchin' ya! เพื่อเป็นการชักชวนให้เข้าหาธรรมชาติด้วยการดูนก ผมเห็นด้วยว่าควรจะมีบังไพรหรือที่ให้อาหารนก สำหรับสวนสาธารณะหรือแหล่งท่องเที่ยวที่มีผู้คนจำนวนมาก อย่าลืมว่าบุคคลทั่วไป จำนวนไม่น้อย ไม่ได้มุ่งมั่นหรือระบุตนเองว่าเป็นนักดูนกที่จะต้องออกเดินป่าหรือเดินทางไปตามสถานที่ต่าง ๆ เพื่อหานกดู แต่ถ้าเราจัดสรรสถานที่เหล่านี้ให้เอื้อต่อการชักชวน ชักจูงให้คนเหล่านั้น รับรู้ถึงวิถีชีวิตและพฤติกรรมของนกที่พบได้ทั่วไป เป็นการปลูกฝังในเรื่องธรรมชาติที่ไม่สิ้นเปลืองเลย นอกจากนี้ บังไพรที่มียังช่วยลดการรบกวนนก และเอื้อให้การเฝ้าสังเกตพฤติกรรมนกในระยะเวลานาน ไม่จำเป็นต้องลำบากยากเย็นจนเกินไป คนทั่วไปที่ยังไม่พร้อมสำหรับการดูนกที่จริงจัง โดยเฉพาะสำหรับเยาวชนที่ยังมีสมาธิน้อยต่อการสนใจสิ่งใดสิ่งหนึ่งในระยะเวลานาน การจัดสร้างบังไพรถาวรในป่า ต้องพิจารณาสภาพแวดล้อมของสถานที่แต่ละแห่งว่าเหมาะสมหรือไม่ อย่างไร การตั้งอยู่ของบังไพรต้องไม่ก่อให้เกิดการรบกวนนกที่อาศัยในแหล่งอาศัยตามธรรมชาตินั้น ๆ ซึ่งจะต้องพิจารณาถึงขนาด วัสดุสร้าง สี เป็นต้น สำหรับบังไพรถาวรในป่า เพื่อดูนกป่าที่มีจำนวนน้อยหรือระแวงภัยสูงจนมีโอกาสพบตัวได้ยากมาก โดยหลักการแล้วควรให้มีการจัดทำในบางกรณี เพราะลดการรบกวนนก (ที่หายากและมีจำนวนน้อย) โดยเฉพาะในช่วงฤดูผสมพันธุ์ได้ระดับหนึ่ง และในบางครั้งยังมีโอกาสพบเห็นนกเป้าหมายหรือนกที่ระแวงภัยสูงมากกว่าการเดินตามทางเดินป่าด้วยซ้ำ ซึ่งเห็นได้ชัดเจนจากการนั่งบังไพรสำหรับถ่ายภาพนก อย่างไรก็ตาม นักดูนกท่านใดใคร่จะเดินไปเรื่อย ๆ ก็เป็นสิทธิส่วนบุคคล เพราะส่วนตัวก็ชอบเดินเพราะความสุขจากการดูนกส่วนหนึ่งของผม ก็มาจากการเดินป่าอย่างสงบ TOP CookieTalkie.com ได้รับอนุญาตจากผู้เขียนให้ลงเผยแพร่บทความนี้ *บทความและภาพประกอบเป็นสิขสิทธิ์ของผู้เขียนและเจ้าของภาพถ่าย ที่ได้รับความคุ้มครองภายใต้กฏหมายลิขสิทธิ์ การนำไปเผยแพร่ต่อเพื่อผลประโยชน์ทางการค้าหรือเพื่อผลประโยชนอื่นใด ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์อย่างเป็นทางการเท่านั้น cookietalkie@yahoo.com copyright © 2003-2008 CookieTalkie.com