รายละเอียด   |   ช่วยอย่างไร   |   รายชื่อนกที่ช่วยเหลือ   |   กิจกรรม   |   รายชื่อสัตวแพทย์   |   คู่มือดูแลนก   |   นกหาย/พบนก โ ค ร ง ก า ร " ฟ้ า ใ ส " บ้ า น ห ลั ง ใ ห ม่ ข อ ง น ก โ ช ค ดี คู่มือดูแลนก « กลับไปที่หน้าสารบัญ เว็บ CookieTalkie มีนโยบายไม่สนับสนุนการเลี้ยงนก รวมถึงไม่สนับสนุนการซื้อ-ขาย และเพาะผสมพันธุ์นกเพื่อการค้า กรุณาอ่าน"จุดมุ่งหมาย"ของเว็บเพื่อความเข้าใจ สำหรับคุณที่มีนกเลี้ยงอยู่แล้ว กรุณาอย่าปล่อยทิ้งนกที่เลี้ยงออกมาในธรรมชาติ แต่ควรดูแลนกของคุณให้ดีที่สุด โดยไม่เพิ่มประชากรนกและไม่ซื้อนกเพิ่ม บทความในคู่มือดูแลนกด้านล่างนี้ ได้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้กับผู้ที่ยังจำเป็นต้องดูแลนกในครอบครอง ผู้ที่รับเลี้ยงนกพิการ และผู้อุปการะนกในกรณีต่างๆ ได้ใช้เพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิตของนกให้ดียิ่งขึ้น ห้องฉุกเฉิน เลือดออกที่ขนปีก นกติดกาวกับดักหนู นกถูกข่วนกัดทำร้ายจากหมาแมว เลือดออกจากการ ตัดหรือตะไบเล็บเท้านก ลูกนกอาหารไม่ย่อย ไข่ติดค้าง นกที่ตกอยู่ในสภาวะอากาศร้อนหรือช็อคเพราะร้อน นกที่ได้รับความเย็นหรือป่วยจากความเย็น เลือดออกที่ขนปีก พบได้ 2 กรณี ขนปีกหักเกิดจากอุบัติเหตุ การตัดซอยขนปีกผิดวิธี ขนปีกที่ยังโตไม่เต็มที่จะมองเห็นที่โคนขนมีเลือดมาหล่อเลี้ยงอยู่เต็ม ขนปีกชนิดนี้เรียกว่า Blood Feather หากขนนี้หักหรือถูกตัดออกจนเป็นแผลเปิด เลือดก็จะไหลผ่านทางหลอดขน ออกจากร่างกายไม่หยุด ทั้งนี้การห้ามเลือดมีความจำเป็นต้องรีบทำทันที เพราะหากนกเสียเลือดไปมากเกิน 10% ของน้ำหนักตัวนก นกก็อาจเสียชีวิตได้ ในกรณีที่ขนปีกถูกตัด หากรอยตัดขาดทำให้ส่วนที่เหลือของหลอดขนสั้นมาก เป็นผลให้ก้านขนที่เหลืออยู่ติดกับผิวหนังจนทำให้การดึงขนทิ้งเป็นไปไม่ได้ ผู้ช่วยเหลือนกควรใช้ยาห้ามเลือด ใช้แป้งสาลีหรือใช้แป้งข้าวโพดใส่ลงตรงส่วนเปิด ที่เป็นทางไหลออกของเลือดเพื่อช่วยให้เลือดหยุด จากนั้นใช้มือกดรอยเปิดของแผลเพื่อช่วยให้แผลปิด รอสักพักจนแน่ใจว่าเลือดแข็งตัวและหยุดไหล ผู้เลี้ยงนกควรตรวจดูแผลนี้อย่างสม่ำเสมอ เพื่อป้องกันสิ่งสกปรกอุดตัน หากรอยตัดขาดอยู่ในบริเวณที่ขนนั้นยังคงมีความยาวเพียงพอจนสามารถดึงขนส่วนที่เหลือออกทิ้งได้ ผู้ช่วยเหลือนกควรใช้แหนบดึงขน Blood Feather เส้นนั้นออก ซึ่งเมื่อขน Blood Feather ถูกดึงหลุดออกแล้ว เลือดก็จะถูกตัดวงจรการไหลออกจากร่างกายนก จากนั้นรีบใส่ยาหยุดเลือดหรือใช้แป้งสาลีหรือใช้แป้งข้าวโพดใส่ลงที่แผล ใช้นิ้วกดที่แผลเบาๆเพื่อช่วยให้ปากแผลปิด รอสักครู่จนแน่ใจว่าเลือดแข็งตัวและหยุดไหล นกที่มีสุขภาพดีเลือดมักจะแข็งตัวและหยุดไหลได้เองในเวลาไม่นาน เทคนิคการดึงขน Blood Feather ผู้ดึงควรดึงขน Blood Feather ให้หลุดออกมาในแนวเดียวกับการงอกขึ้นของขนปีกเส้นนั้นๆ และเนื่องจากที่ปีกนกมีกระดูกที่บอบบางมาก การดึงควรใช้มือหนึ่งจับที่กล้ามเนื้อของปีกตรงส่วนปลายเส้นขนนั้นไว้ให้มั่นคงแต่ไม่กดแรงเกินไป แล้วใช้อีกมือจับแหนบดึง เส้นขน Blood Feather เป็นศูนย์รวมของระบบประสาทความรู้สึก ดังนั้นการกระทำใดๆกับขนนี้จะทำให้นกเจ็บปวดมาก แต่ทั้งนี้การดึงเส้นขน Blood Feather ที่เสียหายออกไปจะช่วยให้ขนเส้นใหม่มีโอกาสงอกขึ้นมาแทนที่ หลังจากปฏิบัติการเสร็จเลือดหยุดไหลและนกปลอดภัยดีแล้ว ควรโอบกอดและพูดปลอบนกด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน จากนั้นส่งนกกลับเข้ากรงเพื่อการพักผ่อน ในกรณีที่ผู้เลี้ยงนกไม่มั่นใจว่าจะทำการปฐมพยาบาลดังที่กล่าวมานี้ได้ด้วยตัวเอง หรือในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุรุนแรงจนทำให้นกมีเลือดไหลไม่หยุด ผู้เลี้ยงนกควรรีบนำนกส่งสัตวแพทย์หรือขอความช่วยเหลือจากผู้มีประสบการณ์โดยด่วน   TOP: นกติดกาวกับดักหนู วิธีช่วยนกออกจากกาวกับดักหนู หากนกติดอยู่ในถาดกาวกับดักหนู ควรเทน้ำมันพืช (Vegetable oil) ลงบนถาดกาว รอสักครู่น้ำมันพืชจะช่วยละลายกาวในเวลาไม่นานนัก จนทำให้ผู้ช่วยเหลือนกสามารถยกตัวนกออกจากถาดกาวได้ง่าย หากมีกาวติดตามร่างกายและขนนก ควรทาน้ำมันพืชลงบนส่วนของร่างกายนกที่มีกาวติดอยู่ น้ำมันพืชจะช่วยละลายคราบกาวในเวลาไม่นานเช่นกัน หลังจากกาวละลายตัวลงแล้ว ควรล้างทำความสะอาดตัวให้นกด้วยสบู่เหลวชนิดอ่อน(Mild Soap)หรือน้ำยาล้างจานชนิดอ่อน(ยี่ห้อที่มักใช้คือ Dawn) ผสมกับน้ำอุ่น เมื่อล้างคราบต่างๆออกจากตัวนกจนสะอาดแล้ว ควรเช็ดตัวนกจนแห้งดีหรือใช้เครื่องเป่าผมปรับไปที่ความร้อนต่ำ เป่าตัวให้นกจนแห้งโดยถือเครื่องเป่าผมให้ห่างจากตัวนกประมาณ 10-12 นิ้ว (ใช้เครื่องเป่าผมชนิดไม่เคลือบสาร PTFE อ่านบทความ "อันตรายจากNonstick") จากนั้นควรดูแลให้น้ำนกในกรณีที่สงสัยว่านกอาจขาดน้ำหรือจัดอาหารอ่อนให้นกและปล่อยให้นกได้พักผ่อน ในกรณีที่สงสัยว่านกอาจกินกาวหรือกินซากสัตว์ที่ตายด้วยพิษกาวเข้าไป หรือพบว่าร่างกายนกได้รับบาดเจ็บ ผู้เลี้ยงนกควรรีบนำนกส่งสัตวแพทย์ด่วน พร้อมนำตัวอย่างกาวไปด้วย เพื่อเป็นประโยชน์ในการวินิจฉัยชนิดของพิษในกาว   TOP: นกถูกข่วนกัดทำร้ายจากหมาแมว เชื้อโรคจากน้ำลายของหมาแมวที่เรียกว่า Pasteurella multocida สามารถผ่านเข้าไปในเนื่อเยื่อและในกระแสเลือดซึ่งจะทำให้นกเสียชีวิตได้ในเวลา 12-24 ชั่วโมง ทางที่ปลอดภัยที่สุดควรนำนกส่ง สัตวแพทย์ทันทีเพื่อรับการฉีดยา Antibiotic และ Antibacteria ชนิดยาที่มักใช้ Doxycycline หรือ Vibramycin   TOP: เลือดออกจากการ ตัดหรือตะไบเล็บเท้านก รีบทำการห้ามเลือด โดยเลือกใช้แป้งข้าวโพดหรือแป้งสาลี หรือใช้ยาหยุดเลือดแบบผง แบบเจลใส แบบครีม ยี่ห้อต่างๆ เช่น Kwik Stop Styptic Powder, Stay ใส่ในปริมาณที่มากพอที่เล็บเท้านกบริเวณที่มีเลือดออก จากนั้นใช้นิ้วกดเบาๆจนกว่าจะเห็นว่าเลือดหยุด นอกจากนี้ยังสามารถขูดเล็บเท้านกลงบนสบู่ก้อน เพื่อให้เนื้อสบู่อุดปิดรอยแผลได้ ห้ามใช้ยาหยุดห้ามเลือดชนิดมีส่วนผสมของ Silver Nitrate ลงบนผิวหนังนกเพราะยาจะมีผลทำลายเนื้อเยื่อของผิวหนังและทำให้ระบบภายในร่างกายนกเป็นพิษ หากเลือดออกมากหรือมีแผลรุนแรงที่ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยตัวเอง ควรรีบนำนกส่งสัตวแพทย์   TOP: ลูกนกอาหารไม่ย่อย หากในถุงพักมีอาหารที่ไม่ย่อยค้างอยู่ในปริมาณมากหรือเกือบเต็ม ควรพานกไปพบสัตวแพทย์ทันที อย่างปล่อยทิ้งนกที่มีปัญหาอาหารไม่ย่อยไว้นานโดยไม่พานกไปพบหมอ เพราะอาหารที่ไม่ย่อยและค้างอุดตันในถุงพักนาน จะไปปิดช่องทางเดินอาหาร เป็นเหตุให้นกขาดน้ำและขาดอาหาร ซึ่งนกส่วนใหญ่จะเสียชีวิตเพราะการขาดน้ำเป็นสาเหตุแรก ในกรณีที่มีอาหารไม่ย่อยในถุงพักอาหาร(crop) จำนวนไม่มาก ลองป้อนน้ำอุ่น (สัมผัสน้ำอุ่นก่อนป้อนไม่ใช้น้ำร้อนเกินไปจนลวดคอนก) ในปริมาณเล็กน้อย พร้อมกับช่วยนวดถุงพักอาหารเบาๆทุก 20 นาที *ระวังไม่นวดถุงพักด้วยวิธีดันขึ้น เพราะน้ำที่ป้อนจะย้อนขึ้นมาแล้วไหลลงหลอดลม ทำอันตรายกับนกจนถึงตายได้ ลองป้อนอาหารขวดสำหรับทารกชนิดแอ็ปเปิลซอล(Baby Applesauce) หรือป้อนเนื้อมะละกอสุกปั่นบดละเอียด ปริมาณเล็กน้อยในอัตราส่วน 20% ของปริมาณอาหารที่ป้อนปกติ เพื่อช่วยย่อย รอดูผลภายใน 1-2 ชั่วโมงหากยังคงพบว่าอาหารในถุงพักยังแข็งและไม่ย่อยเลย รวมถึงนกถ่ายออกมาเป็นสีเขียวเข้ม ควรรีบนำนกส่งสัตวแพทย์ เพื่อให้ช่วยดูดอาหารออกจากถุงพักด้วยอุปกรณ์พิเศษ จากนั้นแพทย์จะต้องให้ยาป้องกันเชื้อแบ็คทีเรียกับนกด้วย เมื่อรักษานกหายแล้ว สิ่งที่ควรให้ความสำคัญคือ ต้องตรวจอุญหภูมิของอาหารป้อนที่ผสมแล้วให้อุ่นเพียงพอและผสมอาหารอย่างเคร่งครัดตามที่ผู้ผลิตกำหนด อาหารป้อนควรผสมในปริมาณเพียงพอสำหรับการป้อนหนึ่งมื้อ ควรผสมอาหารและใช้ป้อนในทันที ส่วนผสมที่เหลือควรทิ้ง อาหารค้างจะเกิดแบคทีเรีย และอาหารแช่ในตู้เย็จจะจับตัวทำให้ย่อยยากเป็นผลให้เกิดอาหารติดค้างในถุงพักได้ง่าย หลังป้อนจัดให้ลูกนกได้อยู่ในที่อบอุ่น ไม่ร้อนจนเกินไปและไม่หนาวเย็น ตรวจดูมูลลูกนกตลอดเวลา มูลควรมีสีน้ำตาล หากพบมูลมีสีเขียว สีดำ เหลว แสดงว่าสุขภาพลูกนกมีปัญหา ตรวจคุณภาพของอาหารนก การจัดเก็บและการหมดอายุ และควรเลือกซื้ออาหารป้อนยี่ห้อที่มีคุณภาพดี อาหารที่เปิดแล้วควรใช้ภายใน 30 วัน และควรปิดฝาให้มิดชิดเก็บในที่แห้ง-เย็น หรือเข้าตู้เย็นจะมีอายุการใช้นาน 6 เดือน เข้าช่องแข็งนาน 1 ปี   TOP: ไข่ติดค้าง สิ่งที่พอจะช่วยนกได้ก่อนที่จะถึงมือหมอคือ พยายามให้นกได้ผ่อนคลายในบรรยากาศที่เงียบ และกกไฟที่อุณหภูมิ 85 องศาฟาเรนไฮท์ ความอุ่นจะช่วยให้นกออกไข่ง่ายขึ้น หยด Mineral Oil หรือ K-Y Jelly หรือน้ำมันพืชเล็กน้อย ที่ผิวหนังหน้าท้องบริเวณไข่และช่องคลอดเพื่อการหล่อลื่น ช่วยให้กล้ามเนื้อนิ่มและยืดหยุ่น นวดเบาๆ ลองป้อนอาหารหรือน้ำดื่ม ที่ผสมไวตามิน Calcivet ของ Vetafarm เพื่อช่วยเสริมกล้ามเนื้อนกให้แข็งแรงการเบ่งขับไข่จะง่ายขึ้น (การให้ไวตามินต้องอ่านฉลากให้เข้าใจและปฏิบัติตามทุกครั้ง) หากหลังจาก 20 นาทีผ่านไปแล้วนกยังไม่สามารถออกไข่ได้เอง ให้รีบนำนกส่งสัตวแพทย์ทันที ห้ามบีบหรือพยายามรีดไข่ออกจากตัวนก เพราะอาจทำให้รังไข่และบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์เกิดการฉีกขาดตกเลือด รวมทั้งหากไข่แตกในท้องจะเป็นสาเหตุแห่งการติดเชื้อ   TOP: นกที่ตกอยู่ในสภาวะอากาศร้อนหรือช็อคเพราะร้อน นกจะแสดงอาการกางปีกออกนอกลำตัว ปีกตกและหอบ หากอาการมีความรุนแรง นกอาจถึงหมดสติและเสียชีวิตในที่สุด วิธีช่วยเหลือ หากนกมีอาการไม่รุ่นแรงนัก นำน้ำเย็นแต่ไม่เย็นจัดใส่ขวดสเปรย์ แล้วนำมาพ่นละอองน้ำลงที่ตัวนก รวมถึงรีบจัดน้ำสะอาดให้นกดื่ม หากนกอยู่กลางแดดนานเกินไปจนเกิดสภาวะร้อน รีบนำนกเข้าที่ร่มหรือในบ้านที่เปิดเครื่องปรับอากาศ หรือเปิดพัดลมเป่าที่ตัวนก รีบนำน้ำสะอาดหรือน้ำผสม Electrolyte ให้นกดื่ม หรืออาจนำน้ำเย็นใส่ชามอ่านตื้นแล้วให้นกยื่นแช่เท้าในน้ำ หรืออาบน้ำให้นกด้วยวิธีพ่นน้ำเย็นและควรแน่ใจว่าน้ำจากการฉีดพ่นได้เข้าถึงผิวหนังนก เมื่อนกปรับตัวได้และอุณหภูมิความร้อนในร่างกายนกลดลงแล้ว ควรรีบเช็ดตัวให้นกเพื่อป้องกันอาการปอดบวม นกที่ได้รับความร้อนขั้นรุนแรง อาจมีความเสี่ยงต่อความเสียหายของสมองและอวัยวะ ผู้เลี้ยงนกที่มีความกังวลควรรีบนำนกส่งสัตวแพทย์ทันที   TOP: นกที่ได้รับความเย็นหรือป่วยจากความเย็น ช่วยให้นกอบอุ่นโดย ใช้ผ้าขนหนูหรือผ้าห่มห่อตัวนก เพื่อช่วยกักเก็บความอุ่นในร่างกายนก ใช้แผ่นความอุ่นหรือผ้าห่มไฟฟ้าปูรองใต้กล่องรังบริเวณที่นกนอน หรือใช้ไฟกก นวดเท้าให้นก เพื่อช่วยให้เลือดหมุนเวียนและเท้านกได้รับความอบอุ่น ใช้เครื่องเป่าผมชนิดไม่เคลือบสาร PTFE (อ่านบทความอันตรายจาก Nonstick) ปรับลมที่เบาแล้วเป่าที่ตัวนกโดยเฉพาะส่วนอกและเท้า นกขนาดเล็กสามารถนำมากอดแนบอก เพื่อให้ร่างกายนกได้รับสัมผัสความอุ่นจากร่างกายมนุษย์ ระวังไม่กอดและกดตัวนกแรงเกินไปจนทำให้นกหายใจไม่สะดวก หลังจากนกมีอาการปกติ ควรส่งนกกลับเข้ากรง จัดผ้าคลุมกรงแล้วปล่อยให้นกได้พักผ่อน   TOP: 3/22/2005 9/12/2008 Last Update ..... เขียนโดย แก้วตา *บทความและภาพประกอบเป็นสิขสิทธิ์ของผู้เขียนและเจ้าของภาพถ่าย ที่ได้รับความคุ้มครองภายใต้กฏหมายลิขสิทธิ์ การนำไปเผยแพร่ต่อเพื่อผลประโยชน์ทางการค้าหรือเพื่อผลประโยชนอื่นใด ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์อย่างเป็นทางการเท่านั้น cookietalkie@yahoo.com TOP copyright © 2003-2012 CookieTalkie.com