รายละเอียด   |   ช่วยอย่างไร   |   รายชื่อนกที่ช่วยเหลือ   |   กิจกรรม   |   รายชื่อสัตวแพทย์   |   คู่มือดูแลนก   |   นกหาย/พบนก โ ค ร ง ก า ร " ฟ้ า ใ ส " บ้ า น ห ลั ง ใ ห ม่ ข อ ง น ก โ ช ค ดี คู่มือดูแลนก « กลับไปที่หน้าสารบัญ เว็บ CookieTalkie มีนโยบายไม่สนับสนุนการเลี้ยงนก รวมถึงไม่สนับสนุนการซื้อ-ขาย และเพาะผสมพันธุ์นกเพื่อการค้า กรุณาอ่าน"จุดมุ่งหมาย"ของเว็บเพื่อความเข้าใจ สำหรับคุณที่มีนกเลี้ยงอยู่แล้ว กรุณาอย่าปล่อยทิ้งนกที่เลี้ยงออกมาในธรรมชาติ แต่ควรดูแลนกของคุณให้ดีที่สุด โดยไม่เพิ่มประชากรนกและไม่ซื้อนกเพิ่ม บทความในคู่มือดูแลนกด้านล่างนี้ ได้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้กับผู้ที่ยังจำเป็นต้องดูแลนกในครอบครอง ผู้ที่รับเลี้ยงนกพิการ และผู้อุปการะนกในกรณีต่างๆ ได้ใช้เพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิตของนกให้ดียิ่งขึ้น นก"จิก".. บอกอะไรกับเรา ? นกชอบ "จิก" จริงหรือ ? ผู้เลี้ยงนกหลายคนมักมีปัญหาเรื่อง "นกจิก" บทความนี้จึงอาจพอช่วยให้เข้าใจได้มากขึ้นว่า มีเหตุผลอะไรบ้างที่ทำให้นกจิก โดยเริ่มจาก มาทำความรู้จักหน้าที่ของจะงอยปากนกกันก่อน จะงอยปากของนกนั้นทำงานในหลายหน้าที่ดังนี้ จะงอยปากทำหน้าที่เป็นตัวส่งอาหารเข้าปาก เพื่อความอิ่มท้องและอยู่รอดของนก ดังนั้นงานของจะงอยปากในส่วนนี้คือ การจิกกินอาหาร การแทะแกะเปลือกเมล็ดพืช ฉีก ดึง กัด งับผักผลไม้เพื่อการบริโภค จะงอยปากทำหน้าที่แทนมือของนกในการสัมผัส โดยเมื่อนกต้องการอยากรู้ว่าสิ่งของตรงหน้านั้นนิ่มหรือแข็ง นกก็จะใช้จะงอยปากช่วยในการสัมผัสเพื่อให้ทราบถึงสถานะภาพของสิ่งของนั้น เราคงจะเคยเห็นนกลองงับๆ ดุนๆของต่างๆรวมถึงนิ้วมือเรา นั่นก็คือการที่นกกำลังทดสอบสิ่งต่างๆด้วยจะงอยปากนั้นเอง จะงอยปากทำหน้าที่แทนมือของนกในการปีนป่าย เมื่อนกต้องการไปให้ถึงจุดหมายนกต้องใช้จะงอยปากเป็นเครื่องมือในการเอื้อมจับนำทาง และเท้าเป็นตัวช่วยดันพยุงให้ตัวนกไปให้ถึงจุดหมายที่ต้องการ จะงอยปากใช้เป็นเครื่องป้องกันตัว เมื่อนกเกิดความกลัว นกจะอ้าปากกว้างและส่งเสียงขู่ให้ศัตรูรู้ตัวก่อน แต่หากศัตรูเข้าใกล้มากเกินไปนกก็จะใช้จะงอยปากจิกเพื่อทำให้เจ็บและกลัว ดังนั้นจะงอยปากจึงเปรียบเสมือนอาวุธประจำกายของนกด้วย แต่โดยทั่วไปแล้ว นกมักจะเลือกใช้การหลีกหนีมากกว่าที่จะต้องใช้จะงอยปากในการทำร้าย นอกเสียจากว่านกจะเกิดความตกใจ เกิดความกลัวและภัยร้ายนั้นได้เข้ามาถึงตัว จะงอยปากทำหน้าที่เป็นตัวช่วยให้เกิดความเพลิดเพลิน เพราะนกมักจะใช้มันให้มีส่วนร่วมในกิจกรรมยามว่างต่างๆ เช่น การคาบและกัดดึงฉีกกิ่งไม้รวมถึงของเล่นต่างๆ บางครั้งนกก็ใช้มันแทนมือเพื่อสะกิดให้เราเกาหัวให้ด้วย จะงอยปากทำหน้าที่จัดไซ้ขนนกให้อยู่ในสภาพดี และทำหน้าที่เกาทั่วตัวหากนกคัน จะงอยปากบางครั้งทำหน้าที่แทนช้อน ที่นกจะใช้ป้อนอาหารให้แก่กันและพ่อแม่นกได้ใช้ป้อนอาหารให้ลูกนกด้วย เมื่อเราพอเข้าใจหน้าที่ของจะงอยปากนกกันแล้ว เรามาลองมองไปถึงว่า เราเข้าใจอะไรผิดๆ เกี่ยวกับการใช้จะงอยปากนกกันบ้าง "จิก" เพื่อทรงตัวและเอื้อมจับ เมื่อนกต้องการเข้าหาเจ้าของนก นกจะใช้จะงอยปากแทนมือเพื่อช่วยในการทรงตัวขึ้นแขนหรือมือของผู้เลี้ยงนก โดยนกจะค่อยๆโน้มตัวเข้าใกล้ ใช้จะงอยปากจิก งับ คาบเบาๆลงบนแขนหรือมือ เพื่อทดสอบความมั่นคงของแขนหรือมือนั้นก่อนที่จะตัดสินใจก้าวขึ้น หากแขนหรือมือนั้นมีความมั่นคงพอและไม่โยกคลอน นกก็จะกล้าที่จะก้าวเดินขึ้นแขนหรือมือนั้นอย่างมั่นใจ ผู้เลี้ยงนกมือใหม่ที่ไม่คุ้นเคยกับธรรมชาติการขึ้นมือของนก มักเข้าใจผิดคิดว่าการโน้มตัวและใช้จะงอยปากมาจิกงับบนแขนหรือมือ เพื่อการทรงตัวของนกนี้เป็นการ "จิกกัด" จึงมักแสดงอาการตกใจและรีบดึงมือหนีในทันทีอย่างรวดเร็ว ซึ่งอาการเช่นนี้จะมีผลทำให้นกรู้สึกว่าแขนหรือมือนั้นไม่มั่นคงและการขึ้นแขนหรือมือนั้นเป็นอันตราย ความอยากขึ้นแขนหรือมือนั้นของนกจึงหมดไปกลายเป็นความกลัวเข้ามาแทนที่ หากความเข้าใจผิดและการปฏิบัติที่ผิดๆของผู้เลี้ยงนกนี้ ไม่ได้รับการแก้ไขให้ถูกต้อง ทั้งนกและผู้เลี้ยงนกก็จะไม่สามารถพัฒนาความผูกพันที่ดีให้เกิดขึ้นได้เลย ดังนั้นเมื่อเราเข้าใจธรรมชาติของการใช้จะงอยปากแทนมือของนก เราก็จะรู้ว่าเราควรเอื้ออำนวยความสะดวกอย่างไรให้นกเกิดความวางใจเรา "จิก" เพื่อเตือนภัย นกในธรรมชาตินอกจากจะใช้เสียงเพื่อส่งสัญญาณในการเตือนภัยแก่กันแล้ว นกยังได้ใช้จะงอยปากในการจิกดัน เพื่อเป็นการบอกและผลักไสให้นกตัวอื่นๆถอยหนีจากอันตรายอีกด้วย เช่น เมื่อพ่อแม่นกเห็นว่าลูกนกกำลังอยู่ในอันตราย พ่อแม่นกจะใช้จะงอยปากชนและจิกเข้าที่ตัวลูกนก เพื่อเป็นการบอกไล่ให้ลูกนกถอยหนีให้ห่างจากอันตรายที่กำลังเข้าใกล้ถึงตัวนั้น สัญชาติญาณการเตือนภัยในแบบเดียวกันนี้มีอยู่ในนกเลี้ยงเช่นกัน เมื่อนกไม่สามารถสื่อสารกับผู้เลี้ยงนกโดยตรงให้เข้าใจได้ ดังนั้นเพื่อเป็นการปกป้องมนุษย์ที่รักให้พ้นจากอันตรายในสถาณะการที่ทำให้นกตื่นกลัวต่างๆ นกก็จะใช้จะงอยปากจิกดัน เช่น เมื่อคนแปลกหน้าที่ทำให้นกรู้สึกไม่วางใจเข้าใกล้เจ้าของนก นกที่ยืนอยู่บนตัวเจ้าของอาจใช้จะงอยปากจิกๆเตือน เพื่อเป็นการบอกให้ถอยห่างจากคนแปลกหน้านั้น ในขั้นแรกนกอาจจิกเตือนเบาๆ แต่หากการจิกเตือนเบาๆนั้นใช้ไม่ได้ผล เจ้าของนกไม่สามารถเข้าใจถึงความต้องการสื่อสารของนกได้ นกจะจิกแรงขึ้นและแรงขึ้นจนกว่าสิ่งที่นกต้องการบอกจะบรรลุผล ลองมาดูอีกตัวอย่างที่จะทำให้เห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้น เช่น เมื่อนกเข้าใจว่าช่างทาสีบ้านที่เป็นคนแปลกหน้า ผู้ซึ่งกำลังเดินเข้ามาใกล้อาจทำอันตรายเรา นกจะจิกเราเพื่อเป็นการบอกให้เราถอยห่างจากช่างทาสี การจิกของนกนี้แสดงถึงการเตือนภัยที่นกต้องการสี่อกับเราเพื่อให้เราเดินหนีจากอันตราย การจิกเพื่อเตือนภัยนี้มีความหมายในทางที่ดี ดังนั้นผู้เลี้ยงนกจึงควรทำความเข้าใจและแยกให้ออก ถึงความต้องการสื่อสารของนก ไม่ควรสับสนและเข้าใจผิดคิดว่านกต้องการจิกทำร้าย การจิกเตือนภัยของนกนั้นอาจเกิดขึ้นได้แม้กับคนคุ้นเคยหรือสมาชิกในบ้าน หากสมาชิกในบ้านคนนั้นเป็นคนที่มักทำให้นกกลัวเสมอ หรือเป็นคนที่มักสร้างปัญหาที่ทำให้นกไม่เคยวางใจเข้าใกล้คนคนนี้เลย เช่น ในขณะที่นกอยู่กับเรา พี่เราผู้ซึ่งเป็นบุคคลที่แกล้งเราและนกเสมอเดินเข้ามาใกล้ นกอาจเข้าใจว่าพี่เราเดินเข้ามาด้วยความประสงค์ร้าย โดยสัญชาติญาณนกก็จะบอกให้เราถอยห่างจากพี่เราด้วยการจิกเตือนภัย สถาณะการณ์เช่นนี้มักไม่สร้างผลดีต่อการอยู่ร่วมกันระหว่างสมาชิกในครอบครัว รวมถึงเป็นตัวบั่นทองสุขภาพใจของนก ดังนั้นควรสนับสนุนให้สมาชิกทุกคนในบ้าน มีส่วนร่วมในการเลี้ยงนกและสร้างสัมพันที่ดีกับนกด้วย จิกเพราะถูกรังแก ผู้ที่ไม่เข้าใจธรรมชาตินกมักก่อปัญหาความเคลียดให้กับนก คนบางคนชอบแหย่และหลอกล่อให้นกตกใจกลัวและอารมณ์เสีย คนบางคนสนุกกับการใช้นิ้วแหย่ให้นกพยายามจิกกัด เด็กๆมักใช้สิ่งของแหย่ผ่านซี่กรงเพื่อทิ่มแทงตัวนก ใช้มือหรือสิ่งของตีกรงนกแรงๆ ใช้ของหรืออาหารล่อดึงยื้อ สิ่งเหล่านี้สร้างสถานะการณ์ให้นกต้องคอยป้องกันระวังภัยให้ตัวเองเสมอ รวมถึงการทำเช่นนี้ได้สร้างนิสัยก้าวร้าวให้นกและกดดันให้นกป้องกันตัวเองด้วยการจิกกัด มากเข้า มากเข้า นกก็จะกลายเป็นนกที่มีความดุร้ายและหวาดระแวงในทุกสิ่ง จนในที่สุดการจิกกัดจะเป็นนิสัยถาวร หากนกมีปัญหาจิกกัดและหากการจิกกัดนั้นรุนแรง ผู้เลี้ยงนกควรสอนบอกด้วยการใช้น้ำเสียง ที่แสดงให้นกเข้าใจว่าการจิกกัดนั้นไม่เป็นที่ยอมรับ ใช้คำพูดที่หนักแน่นแต่ไม่ดุก้าวร้าวมักจะได้ผล และการบอกกล่าวเตือนนกเสมอๆเมื่อนกจิกกัด จะทำให้นกเข้าใจในสิ่งที่เราต้องการสื่อ "จิก" ไม่เจ็บ อดทนหนักแน่นและนิ่งในทุกครั้งที่ถูกนกจิก โดยหลีกเลี่ยงการแสดงอาการเจ็บต่างๆต่อหน้านก ผู้เลี้ยงนกบางคนอาจทำท่าแปลกๆเม่ือถูกนกจิก เช่น กระโดด ส่งเสียงร้อง สบัดมือหรือวิ่งหนี การแสดงอาการต่างๆนี้เป็นการส่งสัญญาณที่ทำให้นกเข้าใจผิดและนกรู้สึกสนุกกับท่าทางที่ดูเหมือนเป็นความเพลิดเพลิน อย่างนี้ทำให้นกนึกอยากสนุกด้วยบ่อยๆ นกที่เพิ่งนำเข้าบ้านและยังไม่คุ้นเคยเจ้าของมักใช้วิธีจิกเพื่อไล่คนแปลกหน้าให้ออกไปห่างจากตัว หากทุกครั้งที่นกจิกแล้วมีผลให้เจ้าของนกเดินจากไป นกจะเรียนรู้ว่าการจิกเป็นสิ่งที่ดี จิกแล้วคนแปลกหน้าจะจากไป ดังนั้นหากต้องการฝึกนกให้เชื่อง เจ้าของนกต้องมีความอดทนนิ่งและแสดงให้นกรู้ว่าการจิกนั้นไม่ได้ผล และในเวลาเดียวกันต้องสร้างความเชื่อมั่นให้นกเข้าใจว่า เราเป็นคนที่นกจะวางใจได้และเป็นมิตร ด้วยการดูแลให้สิ่งดีๆกับนกทุกวัน การลงโทษนกทางร่างกายด้วยการตี เป็นอีกสิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง เพราะนกที่กลัวและหมดความวางใจผู้เลี้ยง จะสูญเสียความผูกพันที่มีผลทำให้นกสูญเสียคุณภาพการเป็นสัตว์เลี้ยงและเพื่อนที่ดีไปด้วย นกที่จิกกัดเสมอๆอาจต้องการของเล่นที่เหมาะกับการจิกกัดแทนมือเรา ของเล่นชนิดเชือกป่านสะอาด ไม้เนื้ออ่อนที่ปลอดภัย และเชือกหนังวัวชนิดไม่เจือสีที่ผ่านการฟอกด้วยวิธีธรรมชาติจากเยื่อไม้จะเหมาะสำหรับจะงอยปากที่ชอบจิก นกตัวเล็กก็จะมีจะงอยปากขนาดเล็ก การถูกจะงอยปากเล็กๆจิกก็อาจไม่เจ็บและไม่มีแผลรุนแรงนัก ส่วนนกตัวใหญ่จะงอยปากก็จะใหญ่และทรงพลังกว่า การจิกก็อาจทำให้เกิดบาดแผลที่รุนแรงได้ โดยเฉพาะหากนกบังเอิญจิกลงที่ผิวเนื้อบอบบาง เช่น ที่บริเวณหน้า ดังนั้นสิ่งที่ควรปฏิบัติคือ หลีกเลี่ยงไม่อนุญาติให้นกขนาดใหญ่ขึ้นยืนบนไหล่ของผู้เลี้ยง และจำกัดที่ยืนของนกขนาดใหญ่ด้วยการอุ้ม หรือยืนที่แขนเท่านั้น การจิกของนกนั้นบางครั้งเกิดขึ้นเพราะเป็นอุบัติเหตุและความตกใจของนก และการที่นกจิกก็อาจไม่ได้หมายความว่านกจะเกลียดเรา ดังนั้นจึงไม่สมควรถือเอาการจิกของนกมาเป็นอารมณ์หรือเก็บมาเป็นความน้อยใจใดๆและคิดว่านกไม่ได้รักเรา เพราะการอยู่ร่วมกับนกรวมถึงการสร้างความเข้าใจที่ดีและความผูกพันที่ลึกซึ้งนั้น ต่างต้องใช้เวลาในการเรียนรู้และให้อภัยกัน ใช้จะงอยปากของนกไปในทางอ่อนโยนเพื่อสร้างความผูกพันที่ดี ด้วยการลูบถูจะงอยปากหรือช่วยทำความสะอาดจะงอยปากให้นกในบางโอกาส สอนให้นกรู้จักความอ่อนโยนในการใช้จะงอยปากสำหรับการ Kiss โดยยื่นปากที่สะอาดปิดสนิดของเรา ไปสัมผัสจะงอยปากบนของนกอย่างแผ่วเบา แล้วกล่าวคำว่า "รัก" เสมอ ..... เขียนโดย แก้วตา *บทความและภาพประกอบเป็นสิขสิทธิ์ของผู้เขียนและเจ้าของภาพถ่าย ที่ได้รับความคุ้มครองภายใต้กฏหมายลิขสิทธิ์ การนำไปเผยแพร่ต่อเพื่อผลประโยชน์ทางการค้าหรือเพื่อผลประโยชนอื่นใด ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์อย่างเป็นทางการเท่านั้น cookietalkie@yahoo.com TOP copyright © 2003-2012 CookieTalkie.com